Khoa Học & Công Nghệ
'Điện có thể là nút thắt với tham vọng phát triển AI của Việt Nam'
📅 27/5/2026👁️ 3 lượt xem⏱️ 10 phút đọc
Các chuyên gia cho rằng một máy chủ AI có thể tiêu thụ điện gấp 10-15 lần, trong khi đó, Việt Nam đối mặt nguy cơ thiếu điện nền trong vài năm tới.
Tại Diễn đàn chuyển đổi số Việt Nam - châu Á (DX Summit 2026) ngày 27/5, các chuyên gia cho rằng, nguồn điện có thể trở thành nút thắt lớn với tham vọng phát triển AI và trung tâm dữ liệu (data center - DC) của Việt Nam.
Theo ông Phùng Việt Thắng, Giám đốc Quốc gia Intel Việt Nam, khi nhắc đến AI, nhiều người thường quan tâm đến năng lực tính toán hay các hệ thống siêu máy tính, nhưng chưa chú ý đúng mức đến bài toán năng lượng phía sau. "Không thể xây nhà máy điện nhanh bằng xây các nhà máy AI", ông nói.
Thực tế này không chỉ ở Việt Nam, mà cả trên bình diện thế giới. Ông cho biết, với các trung tâm tính toán lớn, nhiều doanh nghiệp phải gấp rút xây dựng hệ thống điện mặt trời để bổ sung nguồn năng lượng cho AI Data Center, bởi tốc độ mở rộng hạ tầng AI hiện nhanh hơn đáng kể so với việc phát triển nguồn điện mới. Vì thế, năng lượng trở thành vấn đề quan trọng, cần được quan tâm lâu dài.
Nhận định này được nhiều chuyên gia tại diễn đàn đồng tình, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu.
Theo báo cáo tháng 5/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ, cả nước hiện có 42 trung tâm dữ liệu với tổng công suất thiết kế khoảng 372,75 MW, tăng hơn gấp 4 lần so với năm 2021.
Tài liệu Phiên họp lần thứ năm của Ban chỉ đạo của Chính phủ về phát triển Khoa học, công nghệ, Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số cũng chỉ ra rằng, Việt Nam đã hình thành hệ thống trung tâm dữ liệu và các cụm siêu máy tính AI, song vẫn tồn tại nhiều hạn chế như quy mô nhỏ, số lượng GPU hiệu năng cao còn ít, hạ tầng phân bố không đồng đều và thiếu nguồn điện ổn định công suất lớn.
Các chuyên gia chia sẻ về vai trò của năng lượng đối với việc phát triển AI, tại Diễn đàn DX Summit 2026. Ảnh:
Trọng Đạt
Theo ông Nguyễn Tuấn Phong, Phó tổng giám đốc kỹ thuật VDI, thế giới và Việt Nam đang chứng kiến "mức độ đầu tư bùng nổ" cho AI. Tuy nhiên, AI Data Center khác hoàn toàn trung tâm dữ liệu truyền thống, đặc biệt ở mức tiêu thụ điện năng. Ông ví máy chủ thông thường như "một chiếc xe thông thường", còn siêu máy tính AI giống "xe đua tốc độ cao".
Ông Phong cho biết, mức tiêu thụ điện của các hệ thống AI hiệu năng cao có thể lớn gấp 10-15 lần máy chủ thông thường. Do đó, khi xây dựng AI Data Center, ngay từ khâu thiết kế đã phải tính toán kỹ về vấn đề khả năng đáp ứng nguồn điện, hệ thống làm mát.
Giải bài toán năng lượng
Ở góc độ hạ tầng năng lượng, TS Nguyễn Mạnh Cường, đại diện Phòng phát triển hệ thống điện, Viện Năng lượng, Bộ Công Thương, cho rằng nhu cầu điện cho AI và trung tâm dữ liệu tại Việt Nam sẽ còn tăng mạnh trong thời gian tới. "Tỷ lệ điện năng tiêu thụ của trung tâm dữ liệu chiếm ít nhất khoảng 0,5% tổng điện tiêu thụ quốc gia", ông nói. Dẫn ví dụ tại Mỹ, ông cho biết tỷ lệ này hiện khoảng 2-6% tổng điện năng quốc gia. Điều đó cho thấy dư địa phát triển trung tâm dữ liệu tại Việt Nam còn lớn, đồng nghĩa áp lực lên hạ tầng điện cũng sẽ gia tăng.
Theo TS Cường, tổng công suất hệ thống điện Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 92 GW, nhưng nguồn điện nền chỉ khoảng 68 GW, tương đương 74%. Phần còn lại là năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, với khoảng 24 GW, chiếm 26%. Ông cảnh báo nếu không cải thiện đầu tư nguồn điện, đặc biệt là điện nền, nguy cơ thiếu có thể sẽ xảy ra năm 2027.
Vị chuyên gia này cũng nhận định, nguy cơ thiếu điện nền hiện rõ hơn tại khu vực phía Bắc. Theo ông, các trung tâm dữ liệu của Việt Nam trong tương lai nên ưu tiên đặt tại miền Trung hoặc miền Nam, nơi có tiềm năng về năng lượng tái tạo cao hơn.
Bài toán điện cho các trung tâm dữ liệu không chỉ nằm ở nguồn phát, mà còn ở khả năng truyền tải. Theo TS Cường, hiện các đường dây và trạm biến áp của Việt Nam mang tải ở mức cao, khoảng 70-75%. Trong khi đó, ở các nước phát triển, ví dụ tại Đức, tỷ lệ mang tải của đường dây chỉ dưới 50%.
TS Nguyễn Mạnh Cường, đại diện Phòng phát triển hệ thống điện, Viện Năng lượng, Bộ Công Thương trình bày tham luận tại sự kiện. Ảnh:
Trọng Đạt
Theo TS Cường, doanh nghiệp đầu tư trung tâm dữ liệu tại Việt Nam có ba lựa chọn về nguồn điện. Đầu tiên là mua điện trực tiếp từ điện lực với yêu cầu công suất lớn và có nhiều nguồn cấp để đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, giá điện giờ cao điểm "không hề rẻ", có lúc lên tới khoảng 5.000 đồng mỗi kWh.
Phương án thứ hai là tự xây dựng nhà máy điện riêng như điện mặt trời, điện gió hoặc thủy điện để cấp cho trung tâm dữ liệu, sau đó mua thêm điện từ EVN nếu thiếu hụt.
Lựa chọn thứ ba là mua điện từ các dự án năng lượng ở nơi khác và sử dụng lưới điện quốc gia để truyền tải về trung tâm dữ liệu. Với phương án này, doanh nghiệp sẽ trả thêm chi phí dịch vụ hệ thống điện cho nhà nước. "Về mặt thể chế không thiếu, chủ yếu là bài toán kinh tế của doanh nghiệp", ông nói.
Theo các chuyên gia, khi AI Data Center ngày càng tiêu thụ nhiều điện năng hơn, bài toán của Việt Nam không còn chỉ là đầu tư GPU hay siêu máy tính, mà còn là khả năng đảm bảo nguồn điện ổn định cho hạ tầng AI trong dài hạn.
Trọng Đạt
Theo ông Phùng Việt Thắng, Giám đốc Quốc gia Intel Việt Nam, khi nhắc đến AI, nhiều người thường quan tâm đến năng lực tính toán hay các hệ thống siêu máy tính, nhưng chưa chú ý đúng mức đến bài toán năng lượng phía sau. "Không thể xây nhà máy điện nhanh bằng xây các nhà máy AI", ông nói.
Thực tế này không chỉ ở Việt Nam, mà cả trên bình diện thế giới. Ông cho biết, với các trung tâm tính toán lớn, nhiều doanh nghiệp phải gấp rút xây dựng hệ thống điện mặt trời để bổ sung nguồn năng lượng cho AI Data Center, bởi tốc độ mở rộng hạ tầng AI hiện nhanh hơn đáng kể so với việc phát triển nguồn điện mới. Vì thế, năng lượng trở thành vấn đề quan trọng, cần được quan tâm lâu dài.
Nhận định này được nhiều chuyên gia tại diễn đàn đồng tình, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu.
Theo báo cáo tháng 5/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ, cả nước hiện có 42 trung tâm dữ liệu với tổng công suất thiết kế khoảng 372,75 MW, tăng hơn gấp 4 lần so với năm 2021.
Tài liệu Phiên họp lần thứ năm của Ban chỉ đạo của Chính phủ về phát triển Khoa học, công nghệ, Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số cũng chỉ ra rằng, Việt Nam đã hình thành hệ thống trung tâm dữ liệu và các cụm siêu máy tính AI, song vẫn tồn tại nhiều hạn chế như quy mô nhỏ, số lượng GPU hiệu năng cao còn ít, hạ tầng phân bố không đồng đều và thiếu nguồn điện ổn định công suất lớn.
Các chuyên gia chia sẻ về vai trò của năng lượng đối với việc phát triển AI, tại Diễn đàn DX Summit 2026. Ảnh:
Trọng Đạt
Theo ông Nguyễn Tuấn Phong, Phó tổng giám đốc kỹ thuật VDI, thế giới và Việt Nam đang chứng kiến "mức độ đầu tư bùng nổ" cho AI. Tuy nhiên, AI Data Center khác hoàn toàn trung tâm dữ liệu truyền thống, đặc biệt ở mức tiêu thụ điện năng. Ông ví máy chủ thông thường như "một chiếc xe thông thường", còn siêu máy tính AI giống "xe đua tốc độ cao".
Ông Phong cho biết, mức tiêu thụ điện của các hệ thống AI hiệu năng cao có thể lớn gấp 10-15 lần máy chủ thông thường. Do đó, khi xây dựng AI Data Center, ngay từ khâu thiết kế đã phải tính toán kỹ về vấn đề khả năng đáp ứng nguồn điện, hệ thống làm mát.
Giải bài toán năng lượng
Ở góc độ hạ tầng năng lượng, TS Nguyễn Mạnh Cường, đại diện Phòng phát triển hệ thống điện, Viện Năng lượng, Bộ Công Thương, cho rằng nhu cầu điện cho AI và trung tâm dữ liệu tại Việt Nam sẽ còn tăng mạnh trong thời gian tới. "Tỷ lệ điện năng tiêu thụ của trung tâm dữ liệu chiếm ít nhất khoảng 0,5% tổng điện tiêu thụ quốc gia", ông nói. Dẫn ví dụ tại Mỹ, ông cho biết tỷ lệ này hiện khoảng 2-6% tổng điện năng quốc gia. Điều đó cho thấy dư địa phát triển trung tâm dữ liệu tại Việt Nam còn lớn, đồng nghĩa áp lực lên hạ tầng điện cũng sẽ gia tăng.
Theo TS Cường, tổng công suất hệ thống điện Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 92 GW, nhưng nguồn điện nền chỉ khoảng 68 GW, tương đương 74%. Phần còn lại là năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, với khoảng 24 GW, chiếm 26%. Ông cảnh báo nếu không cải thiện đầu tư nguồn điện, đặc biệt là điện nền, nguy cơ thiếu có thể sẽ xảy ra năm 2027.
Vị chuyên gia này cũng nhận định, nguy cơ thiếu điện nền hiện rõ hơn tại khu vực phía Bắc. Theo ông, các trung tâm dữ liệu của Việt Nam trong tương lai nên ưu tiên đặt tại miền Trung hoặc miền Nam, nơi có tiềm năng về năng lượng tái tạo cao hơn.
Bài toán điện cho các trung tâm dữ liệu không chỉ nằm ở nguồn phát, mà còn ở khả năng truyền tải. Theo TS Cường, hiện các đường dây và trạm biến áp của Việt Nam mang tải ở mức cao, khoảng 70-75%. Trong khi đó, ở các nước phát triển, ví dụ tại Đức, tỷ lệ mang tải của đường dây chỉ dưới 50%.
TS Nguyễn Mạnh Cường, đại diện Phòng phát triển hệ thống điện, Viện Năng lượng, Bộ Công Thương trình bày tham luận tại sự kiện. Ảnh:
Trọng Đạt
Theo TS Cường, doanh nghiệp đầu tư trung tâm dữ liệu tại Việt Nam có ba lựa chọn về nguồn điện. Đầu tiên là mua điện trực tiếp từ điện lực với yêu cầu công suất lớn và có nhiều nguồn cấp để đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, giá điện giờ cao điểm "không hề rẻ", có lúc lên tới khoảng 5.000 đồng mỗi kWh.
Phương án thứ hai là tự xây dựng nhà máy điện riêng như điện mặt trời, điện gió hoặc thủy điện để cấp cho trung tâm dữ liệu, sau đó mua thêm điện từ EVN nếu thiếu hụt.
Lựa chọn thứ ba là mua điện từ các dự án năng lượng ở nơi khác và sử dụng lưới điện quốc gia để truyền tải về trung tâm dữ liệu. Với phương án này, doanh nghiệp sẽ trả thêm chi phí dịch vụ hệ thống điện cho nhà nước. "Về mặt thể chế không thiếu, chủ yếu là bài toán kinh tế của doanh nghiệp", ông nói.
Theo các chuyên gia, khi AI Data Center ngày càng tiêu thụ nhiều điện năng hơn, bài toán của Việt Nam không còn chỉ là đầu tư GPU hay siêu máy tính, mà còn là khả năng đảm bảo nguồn điện ổn định cho hạ tầng AI trong dài hạn.
Trọng Đạt
