Thế Giới
Thiệt hại với mạng lưới radar mắt thần của Mỹ sau 3 tuần xung đột
📅 21/3/2026👁️ 3 lượt xem⏱️ 10 phút đọc
Ít nhất 10 radar của Mỹ và đồng minh tại Trung Đông, trong đó có những tổ hợp trị giá 500 triệu USD, đã trúng đòn trả đũa của Iran.
Kênh
ABC News
của Mỹ hôm 19/3 công bố phân tích ảnh vệ tinh và tư liệu thực địa, cho thấy ít nhất 10 đài radar cảnh giới tại Trung Đông đã bị máy bay không người lái (UAV) và tên lửa Iran đánh trúng kể từ khi xung đột bùng phát hồi cuối tháng 2.
Trong số này có 4 radar cảnh giới AN/TPY-2, được ví như "mắt thần" của Tổ hợp phòng thủ tầm cao giai đoạn cuối (THAAD), bố trí tại Jordan, Arab Saudi và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Các trận địa radar Mỹ và đồng minh bị Iran tập kích, dựa trên ảnh vệ tinh và video hiện trường. Đồ họa:
ABC News
Tài liệu ngân sách của Bộ Quốc phòng Mỹ cho thấy mỗi đài AN/TPY-2 có giá xuất xưởng khoảng 485 triệu USD. Nếu tính cả cấu hình theo yêu cầu khách hàng, hỗ trợ vận hành, bảo dưỡng và nâng cấp, mỗi tổ hợp có thể đạt giá trị khoảng 1 tỷ USD.
Radar cảnh báo tên lửa đạn đạo AN/FPS-132 đặt ở Qatar, có trị giá 1,1 tỷ USD và tầm theo dõi 4.800 km, cũng bị hư hại do trúng đòn từ UAV tự sát. Radar cảnh giới Giraffe 1X, có giá khoảng 2,3 triệu USD và chuyên phát hiện UAV, cũng bị phá hủy sau cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (drone) nhằm vào đại sứ quán Mỹ ở Iraq hôm 14/3.
"Chưa thể xác định cụ thể mức độ thiệt hại, một phần do các công ty vệ tinh đã áp đặt hạn chế về tư liệu sau khi xung đột bùng phát. Planet Labs đang thực thi chính sách chỉ công bố ảnh sau 14 ngày kể từ khi chụp, trong khi Vantor không chia sẻ hình ảnh căn cứ Mỹ xung quanh Iran", ABC News cho hay.
"Chúng tôi không bình luận về đánh giá thiệt hại trong chiến đấu", một quan chức quốc phòng Mỹ cho hay khi đề cập thông tin.
Các chuyên gia nhận định đòn tập kích của Iran đã cho thấy thách thức mà Mỹ đối mặt khi triển khai những thiết bị nhạy cảm như vậy ở Trung Đông. "Chúng vô cùng đắt tiền, rất mong manh và dễ bị tổn thương đến khó tin", William Alberque, cựu giám đốc Trung tâm Kiểm soát Vũ khí, Giải trừ quân bị và Không phổ biến vũ khí hạt nhân của NATO, cho biết.
Radar Giraffe-1X cháy đen sau khi đại sứ quán Mỹ ở Iraq bị tập kích ngày 14/3. Ảnh:
AP
"Chúng tôi biết Iran sẽ nhắm vào mục tiêu giá trị cao của Mỹ như vậy. Vô hiệu hóa radar cảnh giới sẽ hạn chế đáng kể năng lực chiến đấu của THAAD. Tổ hợp này sẽ không biết phải bắn vào đâu nếu không thể phát hiện mục tiêu đang đến", Tom Karako, giám đốc Dự án Phòng thủ Tên lửa thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Mỹ, giải thích.
Các chuyên gia chỉ ra rằng Mỹ và đồng minh đã phát triển mạng lưới cảnh giới phức tạp, gồm nhiều radar và vệ tinh, nhằm đối phó với mối đe dọa tiềm tàng và chắc chắn đã chuẩn bị phương dự phòng khi một số hệ thống ngừng hoạt động.
Tuy nhiên, thiệt hại đối với các thành phần quan trọng như radar AN/TPY-2 và AN/FPS-132 vẫn làm suy giảm năng lực phát hiện mục tiêu và cảnh báo sớm của mạng lưới này. "Vô hiệu hóa một radar AN/TYP-2 không làm tê liệt hoàn toàn khả năng phòng thủ tên lửa tầm xa, nhưng sẽ hạn chế một phần tầm quan sát", ông Alberque nói.
Ngoài nguy cơ dễ bị tấn công và hư hại, các hệ thống radar đắt tiền như AN/TPY-2 cũng mất nhiều thời gian chế tạo và phụ thuộc vào nguồn cung đất hiếm rất hạn chế, khiến nỗ lực lấp khoảng trống của Mỹ và đồng minh gặp nhiều khó khăn.
Sam Lair, chuyên gia thuộc nhóm nghiên cứu thông tin tình báo nguồn mở ở Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí hạt nhân, nhận định tầm quan trọng và dễ tổn thương của các tổ hợp radar khiến chúng trở thành mục tiêu hàng đầu của Iran.
"Iran nhắm vào loạt radar cảnh giới ở vùng Vịnh là hợp lý. Nếu có thể làm suy yếu những hệ thống này, Iran sẽ gây nhiều khó khăn hơn cho Mỹ cùng đồng minh trong nỗ lực phát hiện và đối phó các đợt tập kích trả đũa", Sam Lair nói.
Khói bốc lên từ vị trí đặt radar AN/TPY-2 tại căn cứ Prince Sultan, Arab Saudi, ngày 1/3. Ảnh:
Planet Labs
Ngoài các đài radar đắt tiền, hơn 25 địa điểm tại 7 căn cứ Mỹ ở 5 quốc gia cũng bị tập kích, trong đó có các nhà chứa máy bay, kho hậu cần và nhiên liệu.
Theo Alberque, mạng lưới phòng thủ Mỹ triển khai ở Trung Đông được thiết kế "dựa trên mô hình mối đe dọa từ thập niên 1990 và 2000", không tối ưu cho nỗ lực đánh chặn UAV tự sát giá rẻ và thường triển khai với số lượng lớn.
Báo cáo của CSIS được đài BBC phân tích và công bố ngày 21/3 cho thấy những đòn trả đũa của Iran trong hai tuần đầu tiên đã gây tổn thất khoảng 800 triệu USD cho hạ tầng quân sự Mỹ tại khu vực. Con số này cao hơn những thống kê được đưa ra trước đó, thể hiện sự leo thang chi phí đối với Mỹ nếu xung đột kéo dài.
"Thiệt hại với các căn cứ quân sự Mỹ ở Trung Đông chưa được thể hiện đầy đủ, nhưng có vẻ rất nghiêm trọng. Mức độ thực tế chỉ có thể được xác định khi có thêm dữ liệu", Mark Cancian, cố vấn cấp cao của CSIS và đồng tác giả báo cáo, cho hay.
Nguyễn Tiến
(Theo
ABC News, AFP, AP
)
ABC News
của Mỹ hôm 19/3 công bố phân tích ảnh vệ tinh và tư liệu thực địa, cho thấy ít nhất 10 đài radar cảnh giới tại Trung Đông đã bị máy bay không người lái (UAV) và tên lửa Iran đánh trúng kể từ khi xung đột bùng phát hồi cuối tháng 2.
Trong số này có 4 radar cảnh giới AN/TPY-2, được ví như "mắt thần" của Tổ hợp phòng thủ tầm cao giai đoạn cuối (THAAD), bố trí tại Jordan, Arab Saudi và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Các trận địa radar Mỹ và đồng minh bị Iran tập kích, dựa trên ảnh vệ tinh và video hiện trường. Đồ họa:
ABC News
Tài liệu ngân sách của Bộ Quốc phòng Mỹ cho thấy mỗi đài AN/TPY-2 có giá xuất xưởng khoảng 485 triệu USD. Nếu tính cả cấu hình theo yêu cầu khách hàng, hỗ trợ vận hành, bảo dưỡng và nâng cấp, mỗi tổ hợp có thể đạt giá trị khoảng 1 tỷ USD.
Radar cảnh báo tên lửa đạn đạo AN/FPS-132 đặt ở Qatar, có trị giá 1,1 tỷ USD và tầm theo dõi 4.800 km, cũng bị hư hại do trúng đòn từ UAV tự sát. Radar cảnh giới Giraffe 1X, có giá khoảng 2,3 triệu USD và chuyên phát hiện UAV, cũng bị phá hủy sau cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (drone) nhằm vào đại sứ quán Mỹ ở Iraq hôm 14/3.
"Chưa thể xác định cụ thể mức độ thiệt hại, một phần do các công ty vệ tinh đã áp đặt hạn chế về tư liệu sau khi xung đột bùng phát. Planet Labs đang thực thi chính sách chỉ công bố ảnh sau 14 ngày kể từ khi chụp, trong khi Vantor không chia sẻ hình ảnh căn cứ Mỹ xung quanh Iran", ABC News cho hay.
"Chúng tôi không bình luận về đánh giá thiệt hại trong chiến đấu", một quan chức quốc phòng Mỹ cho hay khi đề cập thông tin.
Các chuyên gia nhận định đòn tập kích của Iran đã cho thấy thách thức mà Mỹ đối mặt khi triển khai những thiết bị nhạy cảm như vậy ở Trung Đông. "Chúng vô cùng đắt tiền, rất mong manh và dễ bị tổn thương đến khó tin", William Alberque, cựu giám đốc Trung tâm Kiểm soát Vũ khí, Giải trừ quân bị và Không phổ biến vũ khí hạt nhân của NATO, cho biết.
Radar Giraffe-1X cháy đen sau khi đại sứ quán Mỹ ở Iraq bị tập kích ngày 14/3. Ảnh:
AP
"Chúng tôi biết Iran sẽ nhắm vào mục tiêu giá trị cao của Mỹ như vậy. Vô hiệu hóa radar cảnh giới sẽ hạn chế đáng kể năng lực chiến đấu của THAAD. Tổ hợp này sẽ không biết phải bắn vào đâu nếu không thể phát hiện mục tiêu đang đến", Tom Karako, giám đốc Dự án Phòng thủ Tên lửa thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Mỹ, giải thích.
Các chuyên gia chỉ ra rằng Mỹ và đồng minh đã phát triển mạng lưới cảnh giới phức tạp, gồm nhiều radar và vệ tinh, nhằm đối phó với mối đe dọa tiềm tàng và chắc chắn đã chuẩn bị phương dự phòng khi một số hệ thống ngừng hoạt động.
Tuy nhiên, thiệt hại đối với các thành phần quan trọng như radar AN/TPY-2 và AN/FPS-132 vẫn làm suy giảm năng lực phát hiện mục tiêu và cảnh báo sớm của mạng lưới này. "Vô hiệu hóa một radar AN/TYP-2 không làm tê liệt hoàn toàn khả năng phòng thủ tên lửa tầm xa, nhưng sẽ hạn chế một phần tầm quan sát", ông Alberque nói.
Ngoài nguy cơ dễ bị tấn công và hư hại, các hệ thống radar đắt tiền như AN/TPY-2 cũng mất nhiều thời gian chế tạo và phụ thuộc vào nguồn cung đất hiếm rất hạn chế, khiến nỗ lực lấp khoảng trống của Mỹ và đồng minh gặp nhiều khó khăn.
Sam Lair, chuyên gia thuộc nhóm nghiên cứu thông tin tình báo nguồn mở ở Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí hạt nhân, nhận định tầm quan trọng và dễ tổn thương của các tổ hợp radar khiến chúng trở thành mục tiêu hàng đầu của Iran.
"Iran nhắm vào loạt radar cảnh giới ở vùng Vịnh là hợp lý. Nếu có thể làm suy yếu những hệ thống này, Iran sẽ gây nhiều khó khăn hơn cho Mỹ cùng đồng minh trong nỗ lực phát hiện và đối phó các đợt tập kích trả đũa", Sam Lair nói.
Khói bốc lên từ vị trí đặt radar AN/TPY-2 tại căn cứ Prince Sultan, Arab Saudi, ngày 1/3. Ảnh:
Planet Labs
Ngoài các đài radar đắt tiền, hơn 25 địa điểm tại 7 căn cứ Mỹ ở 5 quốc gia cũng bị tập kích, trong đó có các nhà chứa máy bay, kho hậu cần và nhiên liệu.
Theo Alberque, mạng lưới phòng thủ Mỹ triển khai ở Trung Đông được thiết kế "dựa trên mô hình mối đe dọa từ thập niên 1990 và 2000", không tối ưu cho nỗ lực đánh chặn UAV tự sát giá rẻ và thường triển khai với số lượng lớn.
Báo cáo của CSIS được đài BBC phân tích và công bố ngày 21/3 cho thấy những đòn trả đũa của Iran trong hai tuần đầu tiên đã gây tổn thất khoảng 800 triệu USD cho hạ tầng quân sự Mỹ tại khu vực. Con số này cao hơn những thống kê được đưa ra trước đó, thể hiện sự leo thang chi phí đối với Mỹ nếu xung đột kéo dài.
"Thiệt hại với các căn cứ quân sự Mỹ ở Trung Đông chưa được thể hiện đầy đủ, nhưng có vẻ rất nghiêm trọng. Mức độ thực tế chỉ có thể được xác định khi có thêm dữ liệu", Mark Cancian, cố vấn cấp cao của CSIS và đồng tác giả báo cáo, cho hay.
Nguyễn Tiến
(Theo
ABC News, AFP, AP
)
