Lần đầu tôi làm mẹ nên không biết xử trí khi trẻ sặc sữa thế nào đúng cách. Nhờ bác sĩ tư vấn cách sơ cứu và khi nào cần đến bệnh viện? (Thanh, tỉnh Đồng Nai)
Trả lời:
Trẻ thường bị ọc sữa, ho sặc nhẹ trong lúc bú, có thể liên quan đến trào ngược dạ dày sinh lý. Trẻ sặc sữa nặng có khả năng bị suy hô hấp hoặc hít sữa vào phổi, nếu không được xử trí kịp thời có thể nghẹt đường thở.
Nguyên nhân trẻ bị sặc sữa chủ yếu là do phản xạ nuốt và thở chưa hoàn thiện hay dòng sữa chảy mạnh, trẻ bú sai tư thế hoặc vừa bú vừa ngủ. Khi bị sặc nhẹ, trẻ thường ho vài tiếng, ọc sữa ra ngoài. Dưới đây là cách xử trí tùy theo mức độ.
Xử trí khi trẻ sặc sữa nhẹ:
Trẻ đang bú hoặc vừa bú xong, ho vài tiếng, có thể kèm ọc sữa, thở bình thường, da môi hồng, sắc mặt không tím tái, khóc và phản ứng tốt, thường sẽ hồi phục nhanh trong vài giây đến dưới 1-2 phút. Đây là tình trạng rối loạn phối hợp nuốt - thở thoáng.
Mẹ nên ngừng cho trẻ bú, đặt trẻ nghiêng đầu sang một bên (trái, phải đều được) để trẻ ọc hoặc ho tống sữa ra ngoài. Nếu thấy sữa ở miệng hoặc mũi trẻ trào ra, mẹ dùng khăn mềm lau nhẹ và không móc họng. Sau đó, mẹ vỗ nhẹ lưng giữa hai bả vai trẻ. Khi thấy trẻ có phản ứng ho, thở đều là trẻ đã ổn định, mẹ có thể tiếp tục cho trẻ bú và cần chỉnh tư thế (đầu cao hơn thân).
Xử trí khi trẻ sặc sữa nặng:
Trường hợp trẻ sặc sữa nặng, phụ huynh nên gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện gần nhất. Trong khi chờ xe cấp cứu có thể xử trí cơ bản ban đầu như sau:
Vỗ lưng: Khi trẻ còn tỉnh, phụ huynh đặt trẻ nằm sấp trên cánh tay hoặc đùi, đầu thấp hơn thân, dùng gót lòng bàn tay với lực vừa đủ vỗ vào giữa lưng trẻ (giữa hai bả vai) 5 lần hướng từ trên xuống dưới và hướng ra trước. Nếu trẻ chưa khóc/ho hay chưa thở lại, da chưa hồng hào, cần ấn ngực cho trẻ. Nếu trẻ khóc/ho, da hồng hào thì phụ huynh không thực hiện ấn ngực, nên đưa bé đến cơ sở y tế để khám.
BS.CKI Lê Thị Ngọc Dung (bên phải) hướng dẫn xử trí sặc sữa cho trẻ trong chương trình tư vấn kiến thức thai sản. Ảnh:
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Ấn ngực: Đặt trẻ nằm ngửa (đầu thấp hơn thân) trên mặt trong cẳng tay, tựa vào đùi. Dùng hai ngón tay (ngón trỏ và ngón giữa) ấn vào giữa ngực trẻ (dưới đường nối hai ngực) với lực vừa đủ, thực hiện 5 lần với tần suất 1 giây/1 lần.
Phụ huynh lặp lại vỗ lưng và ấn ngực nếu trẻ chưa thở lại, mặt chưa hồng hào cho đến khi trẻ thở lại bình thường và gọi cấp cứu 115 hoặc đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất.
Trẻ sặc sữa nặng thường không ho, không khóc được hoặc tím tái. Nếu trẻ mất ý thức hoặc có dấu hiệu ngưng thở, phụ huynh gọi người thân trợ giúp, đồng thời gọi cấp cứu 115.
Để giảm nguy cơ
sặc sữa
, mẹ nên cho trẻ bú đúng tư thế, giữ đầu con cao hơn thân. Tránh cho trẻ bú khi đang khóc hoặc quá đói. Nếu mẹ có nhiều sữa hoặc tia sữa mạnh, có thể vắt bớt sữa đầu dòng trước khi bú, bế trẻ ở tư thế thẳng và vỗ ợ hơi sau bú để giảm nguy cơ trào ngược.
ThS.BS Lê Thị Hồng Huệ
Đơn vị Nhi
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7
Độc giả gửi câu hỏi về nhi sơ sinh
tại đây
để bác sĩ giải đáp
Trẻ thường bị ọc sữa, ho sặc nhẹ trong lúc bú, có thể liên quan đến trào ngược dạ dày sinh lý. Trẻ sặc sữa nặng có khả năng bị suy hô hấp hoặc hít sữa vào phổi, nếu không được xử trí kịp thời có thể nghẹt đường thở.
Nguyên nhân trẻ bị sặc sữa chủ yếu là do phản xạ nuốt và thở chưa hoàn thiện hay dòng sữa chảy mạnh, trẻ bú sai tư thế hoặc vừa bú vừa ngủ. Khi bị sặc nhẹ, trẻ thường ho vài tiếng, ọc sữa ra ngoài. Dưới đây là cách xử trí tùy theo mức độ.
Xử trí khi trẻ sặc sữa nhẹ:
Trẻ đang bú hoặc vừa bú xong, ho vài tiếng, có thể kèm ọc sữa, thở bình thường, da môi hồng, sắc mặt không tím tái, khóc và phản ứng tốt, thường sẽ hồi phục nhanh trong vài giây đến dưới 1-2 phút. Đây là tình trạng rối loạn phối hợp nuốt - thở thoáng.
Mẹ nên ngừng cho trẻ bú, đặt trẻ nghiêng đầu sang một bên (trái, phải đều được) để trẻ ọc hoặc ho tống sữa ra ngoài. Nếu thấy sữa ở miệng hoặc mũi trẻ trào ra, mẹ dùng khăn mềm lau nhẹ và không móc họng. Sau đó, mẹ vỗ nhẹ lưng giữa hai bả vai trẻ. Khi thấy trẻ có phản ứng ho, thở đều là trẻ đã ổn định, mẹ có thể tiếp tục cho trẻ bú và cần chỉnh tư thế (đầu cao hơn thân).
Xử trí khi trẻ sặc sữa nặng:
Trường hợp trẻ sặc sữa nặng, phụ huynh nên gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện gần nhất. Trong khi chờ xe cấp cứu có thể xử trí cơ bản ban đầu như sau:
Vỗ lưng: Khi trẻ còn tỉnh, phụ huynh đặt trẻ nằm sấp trên cánh tay hoặc đùi, đầu thấp hơn thân, dùng gót lòng bàn tay với lực vừa đủ vỗ vào giữa lưng trẻ (giữa hai bả vai) 5 lần hướng từ trên xuống dưới và hướng ra trước. Nếu trẻ chưa khóc/ho hay chưa thở lại, da chưa hồng hào, cần ấn ngực cho trẻ. Nếu trẻ khóc/ho, da hồng hào thì phụ huynh không thực hiện ấn ngực, nên đưa bé đến cơ sở y tế để khám.
BS.CKI Lê Thị Ngọc Dung (bên phải) hướng dẫn xử trí sặc sữa cho trẻ trong chương trình tư vấn kiến thức thai sản. Ảnh:
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Ấn ngực: Đặt trẻ nằm ngửa (đầu thấp hơn thân) trên mặt trong cẳng tay, tựa vào đùi. Dùng hai ngón tay (ngón trỏ và ngón giữa) ấn vào giữa ngực trẻ (dưới đường nối hai ngực) với lực vừa đủ, thực hiện 5 lần với tần suất 1 giây/1 lần.
Phụ huynh lặp lại vỗ lưng và ấn ngực nếu trẻ chưa thở lại, mặt chưa hồng hào cho đến khi trẻ thở lại bình thường và gọi cấp cứu 115 hoặc đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất.
Trẻ sặc sữa nặng thường không ho, không khóc được hoặc tím tái. Nếu trẻ mất ý thức hoặc có dấu hiệu ngưng thở, phụ huynh gọi người thân trợ giúp, đồng thời gọi cấp cứu 115.
Để giảm nguy cơ
sặc sữa
, mẹ nên cho trẻ bú đúng tư thế, giữ đầu con cao hơn thân. Tránh cho trẻ bú khi đang khóc hoặc quá đói. Nếu mẹ có nhiều sữa hoặc tia sữa mạnh, có thể vắt bớt sữa đầu dòng trước khi bú, bế trẻ ở tư thế thẳng và vỗ ợ hơi sau bú để giảm nguy cơ trào ngược.
ThS.BS Lê Thị Hồng Huệ
Đơn vị Nhi
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7
Độc giả gửi câu hỏi về nhi sơ sinh
tại đây
để bác sĩ giải đáp
