Sức Khỏe
'Hiểu đúng béo phì là bệnh mạn tính để chủ động phòng, chống'
📅 24/3/2026👁️ 3 lượt xem⏱️ 16 phút đọc
Cá nhân và cộng đồng khi nhận thức được béo phì là một căn bệnh sẽ chủ động tầm soát, điều trị sớm, từ đó giảm gánh nặng kinh tế và phòng được nhiều bệnh mạn tính khác.
Thông tin được thảo luận tại tọa đàm "Hiểu đúng về béo phì: Từ nhận thức đến hành động" do
VnExpress
phối hợp Tổng hội Y học Việt Nam và Công ty TNHH Novo Nordisk Việt Nam tổ chức, phát sóng trên báo
VnExpress
vừa qua, hưởng ứng Ngày Béo phì thế giới. Tọa đàm có sự tham gia của GS.TS Trần Hữu Dàng, Ủy viên Ban chấp hành Tổng hội Y học Việt Nam, kiêm Chủ tịch Hội Nội tiết - Đái tháo đường Việt Nam; PGS.TS Vũ Thị Thanh Huyền, Trưởng khoa Nội tiết - Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Lão khoa Trung ương; và ông Erik Wiebols, Tổng giám đốc Novo Nordisk Việt Nam.
Các chuyên gia, khách mời tham gia tọa đàm "Hiểu đúng về béo phì - Từ nhận thức đến hành động". Ảnh:
Trúc Đinh
Bức tranh chung về béo phì tại Việt Nam
Béo phì là tình trạng tăng thể trọng do tăng khối lượng mỡ. Theo chuẩn châu Á, người trưởng thành được coi là thừa cân khi chỉ số BMI (chỉ số khối cơ thể được tính bằng số kg cân nặng chia cho bình phương số mét chiều cao) từ 23 và béo phì khi BMI trên 25.
Theo GS.TS Trần Hữu Dàng, thừa cân béo phì đến từ nhiều yếu tố chính: di truyền, môi trường sống, lối sống... Béo phì không hoàn toàn do ăn nhiều và ít vận động.
Ông Erik Wiebols nhận xét, ở những quốc gia đang phát triển có tăng trưởng kinh tế nhanh như Việt Nam, lối sống ít vận động, tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn và căng thẳng đang gia tăng dẫn đến tỷ lệ béo phì tăng nhanh hơn.
Trong khi đó, béo phì được ghi nhận có liên quan tới khoảng 200 bệnh lý, theo PGS.TS Vũ Thị Thanh Huyền. Tiêu biểu, béo phì làm gia tăng tỷ lệ các bệnh đột quỵ, nhồi máu cơ tim, đái tháo đường. Cân nặng cũng gây áp lực lên sức tải của các khớp, làm gia tăng tình trạng thoái hóa khớp. Béo phì ảnh hưởng tới quá trình hô hấp, có thể dẫn tới tình trạng ngừng thở khi ngủ. GS.TS Trần Hữu Dàng cho biết béo phì gây ra khoảng 15,5% tổng số ca tiền đái tháo đường và khoảng hơn 20% các ca đái tháo đường. Béo phì cũng dẫn tới gout, gan nhiễm mỡ...
Theo quan sát của cả PGS.TS Vũ Thị Thanh Huyền và GS.TS Nguyễn Hữu Dàng, phần đông người Việt chưa xem béo phì là một căn bệnh, vẫn coi đó là vấn đề thẩm mỹ xấu đẹp, liên quan tới lối sống, ý chí. Vì thế, họ trì hoãn điều trị hoặc tự giảm cân tại nhà với những phương pháp thiếu khoa học. Một số nhận biết được đó là căn bệnh nhưng lại không chủ động điều trị. Người bệnh béo phì thường tìm đến bác sĩ ở giai đoạn khá muộn, khi đã xuất hiện các biến chứng (đái tháo đường, tim mạch, xương khớp, khó thở...).
Các khách mời của tọa đàm khẳng định, nếu nhận thức đúng béo phì là một căn bệnh, chúng ta có thể dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán sớm, điều trị sớm, từ đó giảm được gánh nặng kinh tế đồng thời phòng được rất nhiều căn bệnh vốn ảnh hưởng đến chất lượng sống và tuổi thọ của con người.
Giải pháp cho tình trạng béo phì tại Việt Nam
Theo các chuyên gia, để hạn chế sự gia tăng cũng như tiến triển của béo phì, cần sự chung tay của cả cộng đồng, từ bệnh nhân, người nhà, đến ngành y tế, các cơ quan đoàn thể. Hành động đầu tiên chính là lan tỏa thông điệp "béo phì là một bệnh mạn tính" để mọi người chủ động phòng tránh, tầm soát và điều trị
Giáo sư Dàng cho biết, trong điều trị thừa cân béo phì, phòng bệnh là cách tốt nhất. Thực tế, một người khi đã béo phì, việc giảm cân thường không bền vững, số cân có thể giảm tạm thời, sau đó người bệnh lại bị béo phì trở lại.
Về phía mỗi cá nhân, "chúng tôi mong muốn rằng mọi người, dù chưa béo phì cũng phải ý thức đừng để béo phì", giáo sư Dàng nhấn mạnh. Trong đó, vận động không chỉ giúp phòng, chống béo phì mà còn tốt cho tim mạch. Việc vận động cần đạt tối thiểu 30 phút mỗi ngày, liên tục 5 ngày trong một tuần, cá thể hóa để phù hợp với từng cá nhân.
Trước thực tế một số người không chịu đi điều trị béo phì vì cảm giác xấu hổ và nỗi lo bị kì thị, giáo sư Dàng khuyên, người mắc thừa cân béo phì cần vượt qua rào cản tâm lý, chủ động kiểm tra BMI và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế để kiểm soát cân nặng an toàn, khoa học vì mục tiêu sức khỏe lâu dài. Giáo sư Dàng cho biết, khi chỉ số BMI trên 23, hoặc khi vòng eo trên 80 cm (với nữ giới) và trên 90 cm (với nam giới), người trưởng thành cần đi khám sàng lọc các bệnh mạn tính, để ngăn chặn béo phì tiến triển và biến chứng thành các bệnh như tiểu đường, tim mạch, thoái hóa khớp...
Để phòng chống béo phì, bác sĩ chính là đầu mối quan trọng. "Bác sĩ cần chủ động tư vấn cho bệnh nhân về vấn đề này", giáo sư Dàng nhấn mạnh. Để nâng cao hiệu quả quản lý béo phì, Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) đã phối hợp với Hội Nội tiết và Đái tháo đường đưa ra hướng dẫn chẩn đoán và điều trị thừa cân béo phì từ năm 2022. Phó giáo sư Huyền cho biết, Ban chấp hành Hội Nội tiết - Đái tháo đường Việt Nam cũng đang tiến tới việc xây dựng mã bệnh riêng cho béo phì.
Về cộng đồng, giáo sư Dàng nhấn mạnh, "Chúng ta không kỳ thị với những người thừa cân béo phì. Điều đó rất là quan trọng, để tạo điều kiện cho họ đến với bác sĩ". Theo nghiên cứu Action Vietnam, những người thừa cân hoặc béo phì đang phải đối mặt với sự kỳ thị rất lớn từ xã hội. 79% người béo phì gặp những trở ngại liên quan đến công việc cần ngoại hình, 62% người béo phì có xu hướng bị trêu chọc hoặc phân biệt, 54% người béo phì bị cho rằng, họ béo phì là do họ lười biếng. Người thừa cân béo phì thường mất 2-5 năm loay hoay tự tìm cách quản lý cân nặng và sức khỏe trước khi tìm đến bác sĩ, chuyên viên y tế.
Bác sĩ Huyền cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của truyền thông, như buổi tọa đàm phát sóng trên VnExpress, tờ rơi, các hoạt động giáo dục học đường lan tỏa kiến thức về thừa cân béo phì đến cho mọi người.
Là một doanh nghiệp ngành y tế, Novo Nordisk Việt Nam cũng thực hiện hàng loạt chương trình đồng hành ngành y và cộng đồng chống lại bệnh lý béo phì. Thời gian qua, doanh nghiệp hợp tác với nhiều bên liên quan bao gồm Bộ Y tế, Hội Nội tiết và Đái tháo đường Việt Nam, Hội Đái tháo đường và Nội tiết TP HCM, Tổng hội Y học Việt Nam, các hiệp hội chuyên môn khác, các bệnh viện công, bệnh viện tư... để cùng nhau tăng cường chất lượng quản lý tình trạng béo phì trên nhiều phương diện. Trong đó, website Giảm cân sống khỏe - một sáng kiến hợp tác giữa Novo Nordisk Việt Nam và Tổng hội Y học Việt Nam giúp mọi người nâng cao hiểu biết về béo phì và quản lý cân nặng bản thân. "Tôi có một thông điệp dành cho tất cả những người đang sống chung với bệnh béo phì. Đó không phải lỗi của bạn và bạn không hề đơn độc. Bên cạnh việc hiểu và thừa nhận béo phì là một căn bệnh, điều quan trọng nhất lúc này là chúng ta phải hành động", ông Erik nói.
Cách tầm soát nhanh nguy cơ béo phì bằng chỉ số BMI và chỉ số vòng eo/chiều cao (WHtR). Đồ họa:
Tổng hội Y học Việt Nam
20 triệu lý do hành động vì bệnh béo phì tại Việt Nam
Theo Liên đoàn Béo phì thế giới dự báo, khoảng 4 tỷ người sẽ bị thừa cân hoặc béo phì vào năm 2035 trên toàn cầu - chiếm một nửa dân số thế giới, và cho biết, béo phì ở quy mô đó sẽ ảnh hưởng đến toàn xã hội.
Nhằm nâng cao nhận thức, thúc đẩy các giải pháp ngăn ngừa và điều trị tình trạng béo phì đang gia tăng trên toàn cầu, từ năm 2015, Liên đoàn Béo phì Thế giới đã lấy ngày 4 tháng 3 làm ngày Ngày Béo phì thế giới, đồng thời kêu gọi các quốc gia, tổ chức cùng chung tay để đẩy lùi béo phì.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ước tính có khoảng một phần năm dân số (tương đương 20 triệu người) đang đối mặt với bệnh béo phì tại Việt Nam. "Mọi cộng đồng đều sẽ chịu tác động từ các bệnh không lây nhiễm mà béo phì là tác nhân chính", vì thế "những biện pháp chúng ta thực hiện để ngăn ngừa và điều trị béo phì sẽ mang lại lợi ích cho mỗi cá nhân". Thông điệp Ngày thế giới Phòng chống béo phì 2026 cũng gợi hành động ở nhiều cấp độ, từ cá nhân, cộng đồng đến xây dựng chính sách để đẩy lui béo phì.
Kim Anh
VnExpress
phối hợp Tổng hội Y học Việt Nam và Công ty TNHH Novo Nordisk Việt Nam tổ chức, phát sóng trên báo
VnExpress
vừa qua, hưởng ứng Ngày Béo phì thế giới. Tọa đàm có sự tham gia của GS.TS Trần Hữu Dàng, Ủy viên Ban chấp hành Tổng hội Y học Việt Nam, kiêm Chủ tịch Hội Nội tiết - Đái tháo đường Việt Nam; PGS.TS Vũ Thị Thanh Huyền, Trưởng khoa Nội tiết - Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Lão khoa Trung ương; và ông Erik Wiebols, Tổng giám đốc Novo Nordisk Việt Nam.
Các chuyên gia, khách mời tham gia tọa đàm "Hiểu đúng về béo phì - Từ nhận thức đến hành động". Ảnh:
Trúc Đinh
Bức tranh chung về béo phì tại Việt Nam
Béo phì là tình trạng tăng thể trọng do tăng khối lượng mỡ. Theo chuẩn châu Á, người trưởng thành được coi là thừa cân khi chỉ số BMI (chỉ số khối cơ thể được tính bằng số kg cân nặng chia cho bình phương số mét chiều cao) từ 23 và béo phì khi BMI trên 25.
Theo GS.TS Trần Hữu Dàng, thừa cân béo phì đến từ nhiều yếu tố chính: di truyền, môi trường sống, lối sống... Béo phì không hoàn toàn do ăn nhiều và ít vận động.
Ông Erik Wiebols nhận xét, ở những quốc gia đang phát triển có tăng trưởng kinh tế nhanh như Việt Nam, lối sống ít vận động, tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn và căng thẳng đang gia tăng dẫn đến tỷ lệ béo phì tăng nhanh hơn.
Trong khi đó, béo phì được ghi nhận có liên quan tới khoảng 200 bệnh lý, theo PGS.TS Vũ Thị Thanh Huyền. Tiêu biểu, béo phì làm gia tăng tỷ lệ các bệnh đột quỵ, nhồi máu cơ tim, đái tháo đường. Cân nặng cũng gây áp lực lên sức tải của các khớp, làm gia tăng tình trạng thoái hóa khớp. Béo phì ảnh hưởng tới quá trình hô hấp, có thể dẫn tới tình trạng ngừng thở khi ngủ. GS.TS Trần Hữu Dàng cho biết béo phì gây ra khoảng 15,5% tổng số ca tiền đái tháo đường và khoảng hơn 20% các ca đái tháo đường. Béo phì cũng dẫn tới gout, gan nhiễm mỡ...
Theo quan sát của cả PGS.TS Vũ Thị Thanh Huyền và GS.TS Nguyễn Hữu Dàng, phần đông người Việt chưa xem béo phì là một căn bệnh, vẫn coi đó là vấn đề thẩm mỹ xấu đẹp, liên quan tới lối sống, ý chí. Vì thế, họ trì hoãn điều trị hoặc tự giảm cân tại nhà với những phương pháp thiếu khoa học. Một số nhận biết được đó là căn bệnh nhưng lại không chủ động điều trị. Người bệnh béo phì thường tìm đến bác sĩ ở giai đoạn khá muộn, khi đã xuất hiện các biến chứng (đái tháo đường, tim mạch, xương khớp, khó thở...).
Các khách mời của tọa đàm khẳng định, nếu nhận thức đúng béo phì là một căn bệnh, chúng ta có thể dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán sớm, điều trị sớm, từ đó giảm được gánh nặng kinh tế đồng thời phòng được rất nhiều căn bệnh vốn ảnh hưởng đến chất lượng sống và tuổi thọ của con người.
Giải pháp cho tình trạng béo phì tại Việt Nam
Theo các chuyên gia, để hạn chế sự gia tăng cũng như tiến triển của béo phì, cần sự chung tay của cả cộng đồng, từ bệnh nhân, người nhà, đến ngành y tế, các cơ quan đoàn thể. Hành động đầu tiên chính là lan tỏa thông điệp "béo phì là một bệnh mạn tính" để mọi người chủ động phòng tránh, tầm soát và điều trị
Giáo sư Dàng cho biết, trong điều trị thừa cân béo phì, phòng bệnh là cách tốt nhất. Thực tế, một người khi đã béo phì, việc giảm cân thường không bền vững, số cân có thể giảm tạm thời, sau đó người bệnh lại bị béo phì trở lại.
Về phía mỗi cá nhân, "chúng tôi mong muốn rằng mọi người, dù chưa béo phì cũng phải ý thức đừng để béo phì", giáo sư Dàng nhấn mạnh. Trong đó, vận động không chỉ giúp phòng, chống béo phì mà còn tốt cho tim mạch. Việc vận động cần đạt tối thiểu 30 phút mỗi ngày, liên tục 5 ngày trong một tuần, cá thể hóa để phù hợp với từng cá nhân.
Trước thực tế một số người không chịu đi điều trị béo phì vì cảm giác xấu hổ và nỗi lo bị kì thị, giáo sư Dàng khuyên, người mắc thừa cân béo phì cần vượt qua rào cản tâm lý, chủ động kiểm tra BMI và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế để kiểm soát cân nặng an toàn, khoa học vì mục tiêu sức khỏe lâu dài. Giáo sư Dàng cho biết, khi chỉ số BMI trên 23, hoặc khi vòng eo trên 80 cm (với nữ giới) và trên 90 cm (với nam giới), người trưởng thành cần đi khám sàng lọc các bệnh mạn tính, để ngăn chặn béo phì tiến triển và biến chứng thành các bệnh như tiểu đường, tim mạch, thoái hóa khớp...
Để phòng chống béo phì, bác sĩ chính là đầu mối quan trọng. "Bác sĩ cần chủ động tư vấn cho bệnh nhân về vấn đề này", giáo sư Dàng nhấn mạnh. Để nâng cao hiệu quả quản lý béo phì, Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) đã phối hợp với Hội Nội tiết và Đái tháo đường đưa ra hướng dẫn chẩn đoán và điều trị thừa cân béo phì từ năm 2022. Phó giáo sư Huyền cho biết, Ban chấp hành Hội Nội tiết - Đái tháo đường Việt Nam cũng đang tiến tới việc xây dựng mã bệnh riêng cho béo phì.
Về cộng đồng, giáo sư Dàng nhấn mạnh, "Chúng ta không kỳ thị với những người thừa cân béo phì. Điều đó rất là quan trọng, để tạo điều kiện cho họ đến với bác sĩ". Theo nghiên cứu Action Vietnam, những người thừa cân hoặc béo phì đang phải đối mặt với sự kỳ thị rất lớn từ xã hội. 79% người béo phì gặp những trở ngại liên quan đến công việc cần ngoại hình, 62% người béo phì có xu hướng bị trêu chọc hoặc phân biệt, 54% người béo phì bị cho rằng, họ béo phì là do họ lười biếng. Người thừa cân béo phì thường mất 2-5 năm loay hoay tự tìm cách quản lý cân nặng và sức khỏe trước khi tìm đến bác sĩ, chuyên viên y tế.
Bác sĩ Huyền cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của truyền thông, như buổi tọa đàm phát sóng trên VnExpress, tờ rơi, các hoạt động giáo dục học đường lan tỏa kiến thức về thừa cân béo phì đến cho mọi người.
Là một doanh nghiệp ngành y tế, Novo Nordisk Việt Nam cũng thực hiện hàng loạt chương trình đồng hành ngành y và cộng đồng chống lại bệnh lý béo phì. Thời gian qua, doanh nghiệp hợp tác với nhiều bên liên quan bao gồm Bộ Y tế, Hội Nội tiết và Đái tháo đường Việt Nam, Hội Đái tháo đường và Nội tiết TP HCM, Tổng hội Y học Việt Nam, các hiệp hội chuyên môn khác, các bệnh viện công, bệnh viện tư... để cùng nhau tăng cường chất lượng quản lý tình trạng béo phì trên nhiều phương diện. Trong đó, website Giảm cân sống khỏe - một sáng kiến hợp tác giữa Novo Nordisk Việt Nam và Tổng hội Y học Việt Nam giúp mọi người nâng cao hiểu biết về béo phì và quản lý cân nặng bản thân. "Tôi có một thông điệp dành cho tất cả những người đang sống chung với bệnh béo phì. Đó không phải lỗi của bạn và bạn không hề đơn độc. Bên cạnh việc hiểu và thừa nhận béo phì là một căn bệnh, điều quan trọng nhất lúc này là chúng ta phải hành động", ông Erik nói.
Cách tầm soát nhanh nguy cơ béo phì bằng chỉ số BMI và chỉ số vòng eo/chiều cao (WHtR). Đồ họa:
Tổng hội Y học Việt Nam
20 triệu lý do hành động vì bệnh béo phì tại Việt Nam
Theo Liên đoàn Béo phì thế giới dự báo, khoảng 4 tỷ người sẽ bị thừa cân hoặc béo phì vào năm 2035 trên toàn cầu - chiếm một nửa dân số thế giới, và cho biết, béo phì ở quy mô đó sẽ ảnh hưởng đến toàn xã hội.
Nhằm nâng cao nhận thức, thúc đẩy các giải pháp ngăn ngừa và điều trị tình trạng béo phì đang gia tăng trên toàn cầu, từ năm 2015, Liên đoàn Béo phì Thế giới đã lấy ngày 4 tháng 3 làm ngày Ngày Béo phì thế giới, đồng thời kêu gọi các quốc gia, tổ chức cùng chung tay để đẩy lùi béo phì.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ước tính có khoảng một phần năm dân số (tương đương 20 triệu người) đang đối mặt với bệnh béo phì tại Việt Nam. "Mọi cộng đồng đều sẽ chịu tác động từ các bệnh không lây nhiễm mà béo phì là tác nhân chính", vì thế "những biện pháp chúng ta thực hiện để ngăn ngừa và điều trị béo phì sẽ mang lại lợi ích cho mỗi cá nhân". Thông điệp Ngày thế giới Phòng chống béo phì 2026 cũng gợi hành động ở nhiều cấp độ, từ cá nhân, cộng đồng đến xây dựng chính sách để đẩy lui béo phì.
Kim Anh
