Sức Khỏe
Gỡ nút thắt chi phí, mở đường tiếp cận thuốc ung thư mới
📅 26/5/2026👁️ 2 lượt xem⏱️ 11 phút đọc
Sau 8 năm chờ đợi, danh mục thuốc BHYT cập nhật tổng thể dự kiến ban hành trong quý 2 năm nay, chi trả cho 30 thuốc điều trị ung thư đắt tiền, tạo ra nhiều kỳ vọng tích cực.
Đầu tháng 5, ông Tuấn, 72 tuổi, ngồi lặng trên hành lang khoa Ung bướu, Bệnh viện Phổi Trung ương. Căn bệnh ung thư phổi giai đoạn cuối đã di căn hạch ổ bụng khiến cơ thể ông suy kiệt. Các bác sĩ nói với gia đình rằng liệu pháp miễn dịch là hướng điều trị khả quan nhất còn lại.
Mỗi ba tuần, ông cần truyền thuốc một lần, chi phí cả trăm triệu đồng. "Bệnh của tôi giờ chỉ còn trông vào thuốc mới, nhưng chưa được bảo hiểm y tế thanh toán. Nếu theo điều trị lâu dài thì phải chuẩn bị tiền tỷ", ông nói.
Nỗi lo của ông Tuấn cũng là thực tế của hàng nghìn bệnh nhân ung thư tại Việt Nam nhiều năm qua khi y học đã có thuốc tiên tiến, thế hệ mới, nhưng người bệnh chưa đủ khả năng chạm tới.
Hiện, Bộ Y tế nỗ lực hoàn thiện các bước cuối cùng để bổ sung 84 dược phẩm mới vào danh mục, trong đó có 30 thuốc điều trị ung thư. Theo bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT cho biết,
dự kiến danh mục được ban hành
trong quý II/2026. Thông tin này đang tạo ra kỳ vọng lớn trong xã hội, không chỉ với bệnh nhân mà cả đội ngũ bác sĩ điều trị.
Trong lần cập nhật này, nhiều thuốc được đưa vào diện xem xét thuộc nhóm điều trị thế hệ mới như thuốc nhắm trúng đích, kháng thể đơn dòng và liệu pháp miễn dịch - những tiến bộ đã thay đổi cách điều trị ung thư trên thế giới suốt hơn một thập niên qua. Trước đây, với nhiều bệnh nhân ung thư giai đoạn muộn, hóa trị từng là lựa chọn gần như duy nhất. Nhưng các liệu pháp mới giúp kéo dài thời gian sống, giảm tác dụng phụ và cải thiện đáng kể chất lượng sống.
Theo lộ trình Bộ Y tế công bố, cơ quan chuyên môn đang thẩm định danh mục trong tháng 5 trước khi hoàn tất rà soát pháp lý và ban hành chính thức. Dự kiến mức đồng chi trả của BHYT với một số thuốc có thể đạt 30-50%, giúp giảm đáng kể áp lực tài chính cho người bệnh hiểm nghèo.
Không chỉ ung thư, danh mục mới còn mở rộng sang các thuốc điều trị tim mạch, hô hấp, nhiễm khuẩn, rối loạn chuyển hóa và bệnh hiếm - nhóm bệnh vốn có chi phí điều trị rất cao. Song song, ngành y tế cũng rà soát danh mục 62 bệnh hiểm nghèo được phép điều trị trực tiếp tại tuyến chuyên sâu mà không cần giấy chuyển viện. Các chính sách này cho thấy nỗ lực đồng bộ nhằm rút ngắn hành trình tiếp cận điều trị của bệnh nhân nặng, hoàn thiện hệ thống an sinh y tế theo hướng lấy người bệnh làm trung tâm.
Bác sĩ hóa trị cho bệnh nhân ung thư tại Bệnh viện Ung Bướu TP HCM cơ sở 2. Ảnh:
Quỳnh Trần
Theo số liệu từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 165.000 ca ung thư mới. Tuy nhiên, chỉ khoảng 10% bệnh nhân tiếp cận được các liệu pháp điều trị tiên tiến như miễn dịch hay điều trị đích. Một liệu trình có thể tiêu tốn từ 120 đến 150 triệu đồng mỗi tháng, tương đương vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng mỗi năm. Với đa số gia đình, đây là khoản chi vượt quá khả năng chi trả. Không ít người bệnh phải bán tài sản, vay mượn hoặc dừng điều trị giữa chừng.
Các bác sĩ điều trị ung thư cho rằng khoảng cách giữa tiến bộ y học và khả năng tiếp cận của bệnh nhân Việt Nam nhiều năm qua nằm ở cơ chế thanh toán. Nhiều thuốc đã được sử dụng phổ biến tại các nước nhưng chưa có trong danh mục BHYT hoặc chỉ thanh toán hạn chế. BSCKII Nguyễn Đức Hạnh, Trưởng khoa Ung bướu 2, Bệnh viện Phổi Trung ương, nhận định, khi thuốc mới được đưa vào danh mục BHYT, điều quan trọng không chỉ là "có thêm thuốc", mà là người bệnh có cơ hội thực sự sử dụng thuốc.
"Nếu bệnh nhân không đủ tiền theo hết phác đồ thì hiệu quả điều trị cũng không trọn vẹn. Việc BHYT chia sẻ chi phí giúp họ duy trì điều trị lâu dài hơn", bác sĩ Hạnh nói.
Đơn cử, trong điều trị ung thư phổi tế bào nhỏ, một số nhóm thuốc mới như thuốc nhắm trúng đích và thuốc miễn dịch cho hiệu quả điều trị cao, giúp cải thiện đáng kể tiên lượng ở nhiều ca bệnh. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là chi phí điều trị quá cao trong khi phần lớn các thuốc tiên tiến chưa được BHYT chi trả. Theo BS Hạnh, đây là nguyên nhân khiến nhiều bệnh nhân dù có nhu cầu nhưng không đủ khả năng tiếp cận thuốc, còn bác sĩ cũng gặp khó trong việc chỉ định các phác đồ hiện đại.
"Có những trường hợp đáp ứng rất tốt với thuốc mới, nhưng người bệnh phải dừng điều trị giữa chừng vì không còn khả năng tài chính", bác sĩ nói, kỳ vọng khi phạm vi chi trả của BHYT được mở rộng, bác sĩ sẽ chủ động hơn trong việc xây dựng phác đồ điều trị tối ưu, thay vì phải cân nhắc quá nhiều đến khả năng chi trả của người bệnh như hiện nay.
Trong bối cảnh Việt Nam đã có hơn 95,5 triệu người tham gia BHYT với khoảng 186 triệu lượt khám chữa bệnh mỗi năm, áp lực lên quỹ bảo hiểm là rất lớn. Giới chuyên môn cho rằng đầu tư cho thuốc điều trị hiệu quả đồng nghĩa giảm gánh nặng lâu dài cho hệ thống y tế. Khi bệnh nhân được điều trị sớm và đúng phác đồ, nguy cơ biến chứng, nhập viện kéo dài hay chăm sóc tích cực cũng giảm theo.
Với những người như ông Tuấn, điều họ chờ đợi không chỉ là một chính sách mới. Đó là cơ hội được tiếp tục điều trị mà không phải đánh đổi bằng toàn bộ tài sản của gia đình. Đó cũng là kỳ vọng rằng khoảng cách giữa "có thuốc để chữa" và "có khả năng được chữa" sẽ dần được thu hẹp.
Lê Nga
Mỗi ba tuần, ông cần truyền thuốc một lần, chi phí cả trăm triệu đồng. "Bệnh của tôi giờ chỉ còn trông vào thuốc mới, nhưng chưa được bảo hiểm y tế thanh toán. Nếu theo điều trị lâu dài thì phải chuẩn bị tiền tỷ", ông nói.
Nỗi lo của ông Tuấn cũng là thực tế của hàng nghìn bệnh nhân ung thư tại Việt Nam nhiều năm qua khi y học đã có thuốc tiên tiến, thế hệ mới, nhưng người bệnh chưa đủ khả năng chạm tới.
Hiện, Bộ Y tế nỗ lực hoàn thiện các bước cuối cùng để bổ sung 84 dược phẩm mới vào danh mục, trong đó có 30 thuốc điều trị ung thư. Theo bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT cho biết,
dự kiến danh mục được ban hành
trong quý II/2026. Thông tin này đang tạo ra kỳ vọng lớn trong xã hội, không chỉ với bệnh nhân mà cả đội ngũ bác sĩ điều trị.
Trong lần cập nhật này, nhiều thuốc được đưa vào diện xem xét thuộc nhóm điều trị thế hệ mới như thuốc nhắm trúng đích, kháng thể đơn dòng và liệu pháp miễn dịch - những tiến bộ đã thay đổi cách điều trị ung thư trên thế giới suốt hơn một thập niên qua. Trước đây, với nhiều bệnh nhân ung thư giai đoạn muộn, hóa trị từng là lựa chọn gần như duy nhất. Nhưng các liệu pháp mới giúp kéo dài thời gian sống, giảm tác dụng phụ và cải thiện đáng kể chất lượng sống.
Theo lộ trình Bộ Y tế công bố, cơ quan chuyên môn đang thẩm định danh mục trong tháng 5 trước khi hoàn tất rà soát pháp lý và ban hành chính thức. Dự kiến mức đồng chi trả của BHYT với một số thuốc có thể đạt 30-50%, giúp giảm đáng kể áp lực tài chính cho người bệnh hiểm nghèo.
Không chỉ ung thư, danh mục mới còn mở rộng sang các thuốc điều trị tim mạch, hô hấp, nhiễm khuẩn, rối loạn chuyển hóa và bệnh hiếm - nhóm bệnh vốn có chi phí điều trị rất cao. Song song, ngành y tế cũng rà soát danh mục 62 bệnh hiểm nghèo được phép điều trị trực tiếp tại tuyến chuyên sâu mà không cần giấy chuyển viện. Các chính sách này cho thấy nỗ lực đồng bộ nhằm rút ngắn hành trình tiếp cận điều trị của bệnh nhân nặng, hoàn thiện hệ thống an sinh y tế theo hướng lấy người bệnh làm trung tâm.
Bác sĩ hóa trị cho bệnh nhân ung thư tại Bệnh viện Ung Bướu TP HCM cơ sở 2. Ảnh:
Quỳnh Trần
Theo số liệu từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 165.000 ca ung thư mới. Tuy nhiên, chỉ khoảng 10% bệnh nhân tiếp cận được các liệu pháp điều trị tiên tiến như miễn dịch hay điều trị đích. Một liệu trình có thể tiêu tốn từ 120 đến 150 triệu đồng mỗi tháng, tương đương vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng mỗi năm. Với đa số gia đình, đây là khoản chi vượt quá khả năng chi trả. Không ít người bệnh phải bán tài sản, vay mượn hoặc dừng điều trị giữa chừng.
Các bác sĩ điều trị ung thư cho rằng khoảng cách giữa tiến bộ y học và khả năng tiếp cận của bệnh nhân Việt Nam nhiều năm qua nằm ở cơ chế thanh toán. Nhiều thuốc đã được sử dụng phổ biến tại các nước nhưng chưa có trong danh mục BHYT hoặc chỉ thanh toán hạn chế. BSCKII Nguyễn Đức Hạnh, Trưởng khoa Ung bướu 2, Bệnh viện Phổi Trung ương, nhận định, khi thuốc mới được đưa vào danh mục BHYT, điều quan trọng không chỉ là "có thêm thuốc", mà là người bệnh có cơ hội thực sự sử dụng thuốc.
"Nếu bệnh nhân không đủ tiền theo hết phác đồ thì hiệu quả điều trị cũng không trọn vẹn. Việc BHYT chia sẻ chi phí giúp họ duy trì điều trị lâu dài hơn", bác sĩ Hạnh nói.
Đơn cử, trong điều trị ung thư phổi tế bào nhỏ, một số nhóm thuốc mới như thuốc nhắm trúng đích và thuốc miễn dịch cho hiệu quả điều trị cao, giúp cải thiện đáng kể tiên lượng ở nhiều ca bệnh. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là chi phí điều trị quá cao trong khi phần lớn các thuốc tiên tiến chưa được BHYT chi trả. Theo BS Hạnh, đây là nguyên nhân khiến nhiều bệnh nhân dù có nhu cầu nhưng không đủ khả năng tiếp cận thuốc, còn bác sĩ cũng gặp khó trong việc chỉ định các phác đồ hiện đại.
"Có những trường hợp đáp ứng rất tốt với thuốc mới, nhưng người bệnh phải dừng điều trị giữa chừng vì không còn khả năng tài chính", bác sĩ nói, kỳ vọng khi phạm vi chi trả của BHYT được mở rộng, bác sĩ sẽ chủ động hơn trong việc xây dựng phác đồ điều trị tối ưu, thay vì phải cân nhắc quá nhiều đến khả năng chi trả của người bệnh như hiện nay.
Trong bối cảnh Việt Nam đã có hơn 95,5 triệu người tham gia BHYT với khoảng 186 triệu lượt khám chữa bệnh mỗi năm, áp lực lên quỹ bảo hiểm là rất lớn. Giới chuyên môn cho rằng đầu tư cho thuốc điều trị hiệu quả đồng nghĩa giảm gánh nặng lâu dài cho hệ thống y tế. Khi bệnh nhân được điều trị sớm và đúng phác đồ, nguy cơ biến chứng, nhập viện kéo dài hay chăm sóc tích cực cũng giảm theo.
Với những người như ông Tuấn, điều họ chờ đợi không chỉ là một chính sách mới. Đó là cơ hội được tiếp tục điều trị mà không phải đánh đổi bằng toàn bộ tài sản của gia đình. Đó cũng là kỳ vọng rằng khoảng cách giữa "có thuốc để chữa" và "có khả năng được chữa" sẽ dần được thu hẹp.
Lê Nga
