Các nhà khoa học dịch chuyển cột mốc cực nam Trái Đất

Cực nam địa lý nằm ở đầu phía nam của trục Trái Đất, gần như chính giữa châu Nam Cực. Vị trí này không trùng với cực nam từ tính và địa từ, vốn liên quan đến từ trường Trái Đất, lần lượt nằm ở bờ biển Adélie và gần trạm nghiên cứu Vostok của Nga. Do từ trường Trái Đất thay đổi theo sự dịch chuyển của lõi hành tinh, hai cực này cũng liên tục thay đổi vị trí.
Về mặt kỹ thuật, cực nam địa lý không di chuyển, nhưng cột mốc đánh dấu ở lớp băng phía trên thì có. Băng trôi khoảng 10 m mỗi năm, vì vậy, mỗi dịp đầu năm, nhóm nghiên cứu tại Trạm Nam Cực Amundsen-Scott (Mỹ) đều cẩn thận khảo sát khu vực và đặt lại cột mốc. Cột mốc cũ được tháo dỡ và cất vào tủ trưng bày bên trong trạm, cột mốc mới được công bố trong một buổi lễ nhỏ với sự tham dự của các nhà nghiên cứu, kỹ thuật viên và nhân viên hỗ trợ.
Cột mốc đánh dấu cực nam địa lý năm 2026. Ảnh:
Sven Lindstrom
Trạm Nam Cực Amundsen-Scott vận hành theo Chương trình Nam Cực Mỹ, nằm sâu trong nội địa châu Nam Cực ở 90 độ vĩ nam, trên tảng băng cao khoảng 2.835 m so với mực nước biển. Trạm đặt tên theo hai nhà thám hiểm từng chạy đua đến cực nam Roald Amundsen (Na Uy) và Robert Scott (Anh). Đội của Amundsen đã giành chiến thắng khi đến đích vào ngày 14/12/1911, trong khi đội của Scott đến vào ngày 17/1/1912.
Theo
Scientific American,
tấm băng Nam Cực về cơ bản là một dòng sông đóng băng dịch chuyển rất chậm, băng chảy từ trung tâm châu lục ra biển. Nước biển ấm lên đang bào mòn băng dọc theo bờ biển, khiến một số sông băng mất ổn định. Nếu chúng sụp đổ, mực nước biển toàn cầu có thể dâng cao đáng kể.
Phía bên kia địa cầu, cực bắc địa lý không gặp vấn đề với cột mốc đánh dấu. Nơi này không có đất đá hay lớp băng cứng nên cũng không có cột mốc cố định. Thay vào đó, cực bắc địa lý nằm giữa Bắc Băng Dương, được bao phủ bởi băng biển trôi nổi liên tục vỡ ra rồi tái định hình, di chuyển theo gió và các dòng hải lưu.
Thu Thảo
(Theo
IFL Science, Scientific American
)