Khang Duy, 22 tuổi, phường Thủ Đức, TP HCM giẫm phải cục xương con chó đang gặm nên bị cắn chảy máu chân.
Con chó do đối tác của Duy nuôi để giữ nhà và chưa tiêm vaccine dại. Bình thường con vật hiền lành, song khi ăn lại hay gầm gừ, hung dữ hơn.
"Con chó đang gặm một cục xương to ngoài hành lang, tôi đi qua không thấy đã giẫm phải cục xương và bị nó cắn vào ngay ở ngón chân", Duy chia sẻ.
Ngay sau khi tự xử lý vết thương do chó cắn theo hướng dẫn tại nhà, Duy xin nghỉ việc đến bệnh viện để bác sĩ kiểm tra, được chỉ định tiêm 5 mũi vaccine dại. Duy mới tiêm huyết thanh uốn ván một năm trước, nên không cần tiêm nhắc. Bác sĩ cũng khuyến cáo Duy hạn chế vận động nặng, uống nhiều nước.
Chó cắn người khi đang ăn thường xuất phát từ bản năng bảo vệ thức ăn của con vật. Ảnh:
Vecteezy
Còn anh Nguyễn Đạt, 39 tuổi, khi đang làm việc tại xưởng mộc gần nhà, thấy chó của người quen cắn nhau với chó hàng xóm nên chạy vào can ngăn. Trong lúc giằng co, anh bị chó cắn rách da vùng cánh tay và bàn chân phải. Đến Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức xử lý vết thương, anh được bác sĩ chỉ định tiêm huyết thanh kháng dại, 5 mũi vaccine dại và vaccine uốn ván. Sau khi hoàn thành tiêm huyết thanh và mũi vaccine dại và uốn ván thứ nhất ở bệnh viện, anh đến VNVC tiêm các mũi tiếp theo.
"Tôi nghĩ chó cũng như người, chúng cắn nhau thì mình vào can, không ngờ ý tốt lại rước họa vào người", anh Đạt chia sẻ.
Theo BS.CKI Danh Thị Mỹ Hồng, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, chó vốn là loài vật gần gũi, được nuôi làm thú cưng, giữ nhà, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn bất ngờ và lây truyền virus dại cho người. Là động vật có vú máu nóng, mang bản năng săn mồi và bảo vệ lãnh thổ, chó dễ bị kích động khi cảm thấy bị xâm phạm, bị giành thức ăn hoặc bị trêu chọc.
Vết thương do chó cắn có nguy cơ lây bệnh dại, căn bệnh có tỷ lệ tử vong gần 100%. Virus dại sau khi xâm nhập sẽ nhân lên tại vết thương, rồi di chuyển theo dây thần kinh đến tủy sống và não với tốc độ 12-24 mm/ngày. Trong giai đoạn ủ bệnh, người bệnh chưa có triệu chứng, nhưng khi phát bệnh sẽ xuất hiện co thắt hầu họng, tăng động, ảo giác, sợ gió, sợ nước và cuối cùng tử vong.
Theo Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH/OIE), 99% ca bệnh dại ở người là do chó cắn, trong đó trẻ em chiếm tỷ lệ cao. Dù đã có khuyến cáo rọ mõm và tiêm phòng cho vật nuôi, việc thực hiện tại Việt Nam còn hạn chế. Trước tình hình nhiều địa phương như Đà Nẵng, Gia Lai, Tây Ninh, Đồng Nai ghi nhận ổ dịch dại gia tăng, bác sĩ Hồng khuyến cáo không được chủ quan.
Khi bị chó cắn, cào hoặc liếm trên vết thương hở, cần rửa sạch dưới vòi nước chảy ít nhất 15 phút, sát khuẩn bằng cồn 45-70 độ hoặc dung dịch i-ốt, sau đó đi tiêm phòng dại càng sớm càng tốt. Tuyệt đối không nặn máu, chà xát mạnh hay áp dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng.
Khang Duy tiêm vaccine dại mũi thứ hai tại Trung tâm VNVC Hiệp Bình Phước, TP HCM. Ảnh:
Diệu Thuần
Các nghiên cứu trên thế giới chỉ ra, vaccine, huyết thanh kháng dại hiệu quả. Vaccine dại có khả năng kích hoạt hệ thống miễn dịch và tạo ra các kháng thể nhận diện virus và tiêu diệt chúng, bảo vệ cơ thể.
Hiện Việt Nam lưu hành hai loại
vaccine dại
gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ), có thể tiêm trước phơi nhiễm và sau phơi nhiễm. Với trường hợp tiêm sau phơi nhiễm (bị cắn, cào, liếm), nếu chưa chủng ngừa dại trước đó cần tiêm 5 mũi ở đường tiêm bắp vào các ngày 0, 3, 7, 14, 28 hoặc 8 mũi trong da vào các ngày 0, 3, 7 và 28. Trường hợp con vật có biểu hiện dại, không theo dõi được con vật, hoặc vết thương ở gần hệ thần kinh trung ương như đầu, mặt, cổ, đầu chi... cần tiêm
huyết thanh kháng dại
.
Trường hợp tiêm vaccine dại trước phơi nhiễm phác đồ gồm ba mũi ở bắp hoặc trong tiêm trong da. Trường hợp đã tiêm đủ phác đồ dại trước phơi nhiễm và sau phơi nhiễm ở lần trước, nếu bị cắn, cào, liếm sau chỉ cần tiêm 2 mũi vào ngày 0, 3 và không cần tiêm huyết thanh kháng dại.
Phúc Minh
"Con chó đang gặm một cục xương to ngoài hành lang, tôi đi qua không thấy đã giẫm phải cục xương và bị nó cắn vào ngay ở ngón chân", Duy chia sẻ.
Ngay sau khi tự xử lý vết thương do chó cắn theo hướng dẫn tại nhà, Duy xin nghỉ việc đến bệnh viện để bác sĩ kiểm tra, được chỉ định tiêm 5 mũi vaccine dại. Duy mới tiêm huyết thanh uốn ván một năm trước, nên không cần tiêm nhắc. Bác sĩ cũng khuyến cáo Duy hạn chế vận động nặng, uống nhiều nước.
Chó cắn người khi đang ăn thường xuất phát từ bản năng bảo vệ thức ăn của con vật. Ảnh:
Vecteezy
Còn anh Nguyễn Đạt, 39 tuổi, khi đang làm việc tại xưởng mộc gần nhà, thấy chó của người quen cắn nhau với chó hàng xóm nên chạy vào can ngăn. Trong lúc giằng co, anh bị chó cắn rách da vùng cánh tay và bàn chân phải. Đến Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức xử lý vết thương, anh được bác sĩ chỉ định tiêm huyết thanh kháng dại, 5 mũi vaccine dại và vaccine uốn ván. Sau khi hoàn thành tiêm huyết thanh và mũi vaccine dại và uốn ván thứ nhất ở bệnh viện, anh đến VNVC tiêm các mũi tiếp theo.
"Tôi nghĩ chó cũng như người, chúng cắn nhau thì mình vào can, không ngờ ý tốt lại rước họa vào người", anh Đạt chia sẻ.
Theo BS.CKI Danh Thị Mỹ Hồng, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, chó vốn là loài vật gần gũi, được nuôi làm thú cưng, giữ nhà, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn bất ngờ và lây truyền virus dại cho người. Là động vật có vú máu nóng, mang bản năng săn mồi và bảo vệ lãnh thổ, chó dễ bị kích động khi cảm thấy bị xâm phạm, bị giành thức ăn hoặc bị trêu chọc.
Vết thương do chó cắn có nguy cơ lây bệnh dại, căn bệnh có tỷ lệ tử vong gần 100%. Virus dại sau khi xâm nhập sẽ nhân lên tại vết thương, rồi di chuyển theo dây thần kinh đến tủy sống và não với tốc độ 12-24 mm/ngày. Trong giai đoạn ủ bệnh, người bệnh chưa có triệu chứng, nhưng khi phát bệnh sẽ xuất hiện co thắt hầu họng, tăng động, ảo giác, sợ gió, sợ nước và cuối cùng tử vong.
Theo Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH/OIE), 99% ca bệnh dại ở người là do chó cắn, trong đó trẻ em chiếm tỷ lệ cao. Dù đã có khuyến cáo rọ mõm và tiêm phòng cho vật nuôi, việc thực hiện tại Việt Nam còn hạn chế. Trước tình hình nhiều địa phương như Đà Nẵng, Gia Lai, Tây Ninh, Đồng Nai ghi nhận ổ dịch dại gia tăng, bác sĩ Hồng khuyến cáo không được chủ quan.
Khi bị chó cắn, cào hoặc liếm trên vết thương hở, cần rửa sạch dưới vòi nước chảy ít nhất 15 phút, sát khuẩn bằng cồn 45-70 độ hoặc dung dịch i-ốt, sau đó đi tiêm phòng dại càng sớm càng tốt. Tuyệt đối không nặn máu, chà xát mạnh hay áp dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng.
Khang Duy tiêm vaccine dại mũi thứ hai tại Trung tâm VNVC Hiệp Bình Phước, TP HCM. Ảnh:
Diệu Thuần
Các nghiên cứu trên thế giới chỉ ra, vaccine, huyết thanh kháng dại hiệu quả. Vaccine dại có khả năng kích hoạt hệ thống miễn dịch và tạo ra các kháng thể nhận diện virus và tiêu diệt chúng, bảo vệ cơ thể.
Hiện Việt Nam lưu hành hai loại
vaccine dại
gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ), có thể tiêm trước phơi nhiễm và sau phơi nhiễm. Với trường hợp tiêm sau phơi nhiễm (bị cắn, cào, liếm), nếu chưa chủng ngừa dại trước đó cần tiêm 5 mũi ở đường tiêm bắp vào các ngày 0, 3, 7, 14, 28 hoặc 8 mũi trong da vào các ngày 0, 3, 7 và 28. Trường hợp con vật có biểu hiện dại, không theo dõi được con vật, hoặc vết thương ở gần hệ thần kinh trung ương như đầu, mặt, cổ, đầu chi... cần tiêm
huyết thanh kháng dại
.
Trường hợp tiêm vaccine dại trước phơi nhiễm phác đồ gồm ba mũi ở bắp hoặc trong tiêm trong da. Trường hợp đã tiêm đủ phác đồ dại trước phơi nhiễm và sau phơi nhiễm ở lần trước, nếu bị cắn, cào, liếm sau chỉ cần tiêm 2 mũi vào ngày 0, 3 và không cần tiêm huyết thanh kháng dại.
Phúc Minh
