Xung đột Iran khiến không phận Trung Đông bị đóng cửa, buộc các chuyến bay dài phải thay đổi lộ trình, làm tăng chi phí nhiên liệu và nguy cơ đẩy giá vé máy bay toàn cầu tăng cao.
Nếu truy cập vào ứng dụng theo dõi chuyến bay
Flightradar24
lúc này, nhiều người nhận ra sự thay đổi rất rõ rệt. Tại nơi vốn là "ngã tư" hàng không nhộn nhịp nhất thế giới - mạng lưới máy bay dày đặc nối liền châu Âu, châu Á và châu Phi - hiện là một khoảng trống mênh mông, một "lỗ hổng" trên bầu trời.
Khi xung đột leo thang tại Iran tạo ra hiệu ứng dây chuyền khắp Trung Đông, những vùng không phận rộng lớn trong khu vực đã đóng cửa hoặc bỏ trống. Do khu vực này nằm ở trung tâm của các mạng lưới bay đường dài, sự gián đoạn đang lan rộng ra ngoài phạm vi khu vực.
Website theo dõi chuyến bay
Flightradar24
cho thấy một "lỗ hổng" lớn trên bầu trời Trung Đông, nơi vốn là ngã tư hàng không nhộn nhịp kết nối Á - Âu.
Trong nhiều thập kỷ, lưu lượng bay từ châu Âu sang Á đều đi thẳng qua Trung Đông. Khu vực này là nơi đặt trụ sở của những siêu trung tâm hàng không quyền lực thế giới như sân bay Quốc tế Dubai, Hamad và Zayed cùng các hãng bay lớn như Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways, những hãng xây dựng mô hình kinh doanh dựa trên việc kết nối Đông - Tây.
Tony Stanton, Giám đốc tư vấn của Strategic Air tại Australia, ví không phận Trung Đông như một "cây cầu công suất cao" nối liền Đông và Tây.
"Khi cây cầu đó sụp đổ hoặc đóng cửa, dòng chảy giao thông không biến mất mà sẽ dồn về hai hành lang chính ở phía bắc hoặc phía nam. Kết quả là hai hành lang hẹp này trở nên tắc nghẽn", ông Stanton phân tích.
Hệ quả tất yếu là tình trạng chậm chuyến kéo dài, sự gián đoạn gia tăng và tính bất ổn ngày càng lớn. Các hãng hàng không không thể bay ở bất cứ đâu. Họ cần giấy phép bay qua từng quốc gia và chỉ được phép đi vào những vùng không phận đang mở cửa và được kiểm soát không lưu điều phối.
"Lỗ hổng trên bầu trời" hiện tại gợi nhớ đến những cú sốc hàng không trước đây: tháng ngày tê liệt vì đại dịch Covid-19, đợt đóng cửa bầu trời Đại Tây Dương do núi lửa tại Iceland phun trào năm 2010, hay việc phải đổi lộ trình vẫn đang tiếp diễn do chiến sự Nga - Ukraine.
Chuyến bay JL43 của Japan Airlines từ Tokyo đi London là một ví dụ điển hình. Trước năm 2022, máy bay này bay về phía tây qua lãnh thổ Nga. Ba năm qua, nó phải bay về phía đông qua Thái Bình Dương, Alaska và Canada, khiến thời gian bay tăng thêm 2,4 giờ và tiêu tốn thêm khoảng 21.000 lít nhiên liệu mỗi chuyến (tăng khoảng 20%).
Hành khách theo dõi bảng thông báo hủy chuyến đi Trung Đông tại nhà ga số 4, sân bay Heathrow, London ngày 2/3. Sự xáo trộn tại Trung Đông đang gây hiệu ứng dây chuyền toàn cầu. Ảnh:
Reuters
Khi không phận đóng lại, không riêng Trung Đông chịu ảnh hưởng mà du lịch toàn cầu cũng bị xáo trộn. Các chuyến bay buộc phải đối hướng, khiến thời gian bay dài hơn, tốn nhiều nhiên liệu hơn và gây ra hàng loạt hệ lụy khác cho tổ bay như phi hành đoàn bị điều chuyển, mắc kẹt.
Khi sự bất định gia tăng, các vấn đề liên quan đến bảo hiểm máy bay, giá vé và tính bền vững vận hành cũng bị ảnh hưởng. Cuối cùng, giá vé tăng, du khách là người chịu ảnh hưởng trực tiếp.
Những hành trình bay vòng luôn đắt đỏ. Máy bay đường dài vốn phải mang theo lượng nhiên liệu dự phòng cho các thay đổi lộ trình bất chợt, nhưng thời gian bay dài có thể khiến tổ bay phải thêm người hoặc phải dừng tiếp nhiên liệu.
"Điều đó làm tăng chi phí", Brendan Sobie, nhà phân tích và tư vấn hàng không tại Singapore, nói.
Chi phí bay vòng của các hãng hàng không sẽ được bảo hiểm chi trả một phần vì luôn có loại bảo hiểm mang tên "rủi ro chiến tranh". Tuy nhiên, có bảo hiểm không đồng nghĩa các hãng bay không bị tổn thất tài chính. Nếu các công ty bảo hiểm thấy rủi ro gia tăng, họ sẽ tìm cách tăng phí bảo hiểm. Cổ phiếu hàng không bắt đầu giảm nhẹ do bất ổn kinh tế - chính trị.
Du khách có thể chưa đối mặt việc giá vé máy bay tăng đột biến nhưng nếu xung đột ở Trung Đông kéo dài, các hãng bay sẽ tìm cách đưa chi phí vận hành vào giá vé vì cần thu hồi chi phí.
Hiện tại, nhiều tổ bay và máy bay của các hãng hàng không đang bị mắc kẹt ở khu vực bị ảnh hưởng khiến du khách toàn cầu phải đối mặt với tình trạng hoãn hủy trong tuần này.
"Bạn có thể ở bất kỳ đâu trên thế giới và vẫn bị ảnh hưởng bởi những gì đang diễn ra tại Trung Đông. Một chiếc máy bay đang nằm ở London nhưng theo kế hoạch nó phải ở Singapore, Brisbane hay một nơi khác", chuyên gia hàng không Stanton nói. Còn theo Sobie, thời gian gián đoạn càng dài, quá trình hồi phục càng lâu.
Máy bay của Emirates tại sân bay John F. Kennedy, New York. Các chuyên gia dự báo sự gián đoạn càng kéo dài, thời gian phục hồi mạng lưới bay càng lâu. Ảnh:
Bloomberg
Câu hỏi được nhiều du khách đặt ra nhất hiện nay chính là "bao giờ hoạt động bay trở lại bình thường?". Sobi cho rằng thời gian phục hồi phụ thuộc vào mức độ mở lại không phận. Nếu mọi thứ mở hoàn toàn, việc khôi phục sẽ dễ dàng hơn so với mở lại một phần và "rất khó" để dự đoán chính xác mất bao lâu mọi thứ mới quay lại bình thường.
Dù vậy, Santaon cho rằng du khách không nên quá lo ngại về an toàn ngoài khu vực bị ảnh hưởng. Các hãng lớn không chỉ nhìn vào Flightradar24 để xem nơi nào đông khách, nơi nào ít chuyến bay để quyết định lịch trình của mình. Họ sẽ thực hiện những đánh giá rủi ro mang tính chặt chẽ dựa trên các thông tin tình báo.
Họ có đội ngũ an ninh chuyên trách, bộ phận điều hành bay, bộ phận điều phối. Họ lắng nghe khuyến cáo của chính phủ. "Có thể họ còn nhận được thông tin tình báo mà chúng ta không có. Và họ đưa ra quyết định rất thận trọng về việc có khai thác chuyến bay hay không", ông nói.
Stanton có niềm tin vào các hãng lớn và luôn cảm thấy yên tâm khi lên các chuyến bay của British Airways, Qantas hay Emirates nếu chuyến bay đó đang khai thác. "Tôi tin vào hệ thống và các đánh giá rủi ro mà họ thực hiện phía sau để vận hành đội bay", ông nói.
Theo ước tính của
Tourism Economics
vào ngày 3/3, xung đột Trung Đông có thể dẫn đến sự sụt giảm 11-27% lượng khách quốc tế, tương đương giảm 23-38 triệu lượt, đến khu vực năm nay. Trước đó, hồi tháng 12/2025, ngành du lịch Trung Đông từng dự báo tăng trưởng 12% trong năm 2026.
Anh Minh
(Theo
CNN
)
Flightradar24
lúc này, nhiều người nhận ra sự thay đổi rất rõ rệt. Tại nơi vốn là "ngã tư" hàng không nhộn nhịp nhất thế giới - mạng lưới máy bay dày đặc nối liền châu Âu, châu Á và châu Phi - hiện là một khoảng trống mênh mông, một "lỗ hổng" trên bầu trời.
Khi xung đột leo thang tại Iran tạo ra hiệu ứng dây chuyền khắp Trung Đông, những vùng không phận rộng lớn trong khu vực đã đóng cửa hoặc bỏ trống. Do khu vực này nằm ở trung tâm của các mạng lưới bay đường dài, sự gián đoạn đang lan rộng ra ngoài phạm vi khu vực.
Website theo dõi chuyến bay
Flightradar24
cho thấy một "lỗ hổng" lớn trên bầu trời Trung Đông, nơi vốn là ngã tư hàng không nhộn nhịp kết nối Á - Âu.
Trong nhiều thập kỷ, lưu lượng bay từ châu Âu sang Á đều đi thẳng qua Trung Đông. Khu vực này là nơi đặt trụ sở của những siêu trung tâm hàng không quyền lực thế giới như sân bay Quốc tế Dubai, Hamad và Zayed cùng các hãng bay lớn như Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways, những hãng xây dựng mô hình kinh doanh dựa trên việc kết nối Đông - Tây.
Tony Stanton, Giám đốc tư vấn của Strategic Air tại Australia, ví không phận Trung Đông như một "cây cầu công suất cao" nối liền Đông và Tây.
"Khi cây cầu đó sụp đổ hoặc đóng cửa, dòng chảy giao thông không biến mất mà sẽ dồn về hai hành lang chính ở phía bắc hoặc phía nam. Kết quả là hai hành lang hẹp này trở nên tắc nghẽn", ông Stanton phân tích.
Hệ quả tất yếu là tình trạng chậm chuyến kéo dài, sự gián đoạn gia tăng và tính bất ổn ngày càng lớn. Các hãng hàng không không thể bay ở bất cứ đâu. Họ cần giấy phép bay qua từng quốc gia và chỉ được phép đi vào những vùng không phận đang mở cửa và được kiểm soát không lưu điều phối.
"Lỗ hổng trên bầu trời" hiện tại gợi nhớ đến những cú sốc hàng không trước đây: tháng ngày tê liệt vì đại dịch Covid-19, đợt đóng cửa bầu trời Đại Tây Dương do núi lửa tại Iceland phun trào năm 2010, hay việc phải đổi lộ trình vẫn đang tiếp diễn do chiến sự Nga - Ukraine.
Chuyến bay JL43 của Japan Airlines từ Tokyo đi London là một ví dụ điển hình. Trước năm 2022, máy bay này bay về phía tây qua lãnh thổ Nga. Ba năm qua, nó phải bay về phía đông qua Thái Bình Dương, Alaska và Canada, khiến thời gian bay tăng thêm 2,4 giờ và tiêu tốn thêm khoảng 21.000 lít nhiên liệu mỗi chuyến (tăng khoảng 20%).
Hành khách theo dõi bảng thông báo hủy chuyến đi Trung Đông tại nhà ga số 4, sân bay Heathrow, London ngày 2/3. Sự xáo trộn tại Trung Đông đang gây hiệu ứng dây chuyền toàn cầu. Ảnh:
Reuters
Khi không phận đóng lại, không riêng Trung Đông chịu ảnh hưởng mà du lịch toàn cầu cũng bị xáo trộn. Các chuyến bay buộc phải đối hướng, khiến thời gian bay dài hơn, tốn nhiều nhiên liệu hơn và gây ra hàng loạt hệ lụy khác cho tổ bay như phi hành đoàn bị điều chuyển, mắc kẹt.
Khi sự bất định gia tăng, các vấn đề liên quan đến bảo hiểm máy bay, giá vé và tính bền vững vận hành cũng bị ảnh hưởng. Cuối cùng, giá vé tăng, du khách là người chịu ảnh hưởng trực tiếp.
Những hành trình bay vòng luôn đắt đỏ. Máy bay đường dài vốn phải mang theo lượng nhiên liệu dự phòng cho các thay đổi lộ trình bất chợt, nhưng thời gian bay dài có thể khiến tổ bay phải thêm người hoặc phải dừng tiếp nhiên liệu.
"Điều đó làm tăng chi phí", Brendan Sobie, nhà phân tích và tư vấn hàng không tại Singapore, nói.
Chi phí bay vòng của các hãng hàng không sẽ được bảo hiểm chi trả một phần vì luôn có loại bảo hiểm mang tên "rủi ro chiến tranh". Tuy nhiên, có bảo hiểm không đồng nghĩa các hãng bay không bị tổn thất tài chính. Nếu các công ty bảo hiểm thấy rủi ro gia tăng, họ sẽ tìm cách tăng phí bảo hiểm. Cổ phiếu hàng không bắt đầu giảm nhẹ do bất ổn kinh tế - chính trị.
Du khách có thể chưa đối mặt việc giá vé máy bay tăng đột biến nhưng nếu xung đột ở Trung Đông kéo dài, các hãng bay sẽ tìm cách đưa chi phí vận hành vào giá vé vì cần thu hồi chi phí.
Hiện tại, nhiều tổ bay và máy bay của các hãng hàng không đang bị mắc kẹt ở khu vực bị ảnh hưởng khiến du khách toàn cầu phải đối mặt với tình trạng hoãn hủy trong tuần này.
"Bạn có thể ở bất kỳ đâu trên thế giới và vẫn bị ảnh hưởng bởi những gì đang diễn ra tại Trung Đông. Một chiếc máy bay đang nằm ở London nhưng theo kế hoạch nó phải ở Singapore, Brisbane hay một nơi khác", chuyên gia hàng không Stanton nói. Còn theo Sobie, thời gian gián đoạn càng dài, quá trình hồi phục càng lâu.
Máy bay của Emirates tại sân bay John F. Kennedy, New York. Các chuyên gia dự báo sự gián đoạn càng kéo dài, thời gian phục hồi mạng lưới bay càng lâu. Ảnh:
Bloomberg
Câu hỏi được nhiều du khách đặt ra nhất hiện nay chính là "bao giờ hoạt động bay trở lại bình thường?". Sobi cho rằng thời gian phục hồi phụ thuộc vào mức độ mở lại không phận. Nếu mọi thứ mở hoàn toàn, việc khôi phục sẽ dễ dàng hơn so với mở lại một phần và "rất khó" để dự đoán chính xác mất bao lâu mọi thứ mới quay lại bình thường.
Dù vậy, Santaon cho rằng du khách không nên quá lo ngại về an toàn ngoài khu vực bị ảnh hưởng. Các hãng lớn không chỉ nhìn vào Flightradar24 để xem nơi nào đông khách, nơi nào ít chuyến bay để quyết định lịch trình của mình. Họ sẽ thực hiện những đánh giá rủi ro mang tính chặt chẽ dựa trên các thông tin tình báo.
Họ có đội ngũ an ninh chuyên trách, bộ phận điều hành bay, bộ phận điều phối. Họ lắng nghe khuyến cáo của chính phủ. "Có thể họ còn nhận được thông tin tình báo mà chúng ta không có. Và họ đưa ra quyết định rất thận trọng về việc có khai thác chuyến bay hay không", ông nói.
Stanton có niềm tin vào các hãng lớn và luôn cảm thấy yên tâm khi lên các chuyến bay của British Airways, Qantas hay Emirates nếu chuyến bay đó đang khai thác. "Tôi tin vào hệ thống và các đánh giá rủi ro mà họ thực hiện phía sau để vận hành đội bay", ông nói.
Theo ước tính của
Tourism Economics
vào ngày 3/3, xung đột Trung Đông có thể dẫn đến sự sụt giảm 11-27% lượng khách quốc tế, tương đương giảm 23-38 triệu lượt, đến khu vực năm nay. Trước đó, hồi tháng 12/2025, ngành du lịch Trung Đông từng dự báo tăng trưởng 12% trong năm 2026.
Anh Minh
(Theo
CNN
)
