Thế Giới
Cách Iran có thể thách thức tàu chiến Mỹ ở Eo biển Hormuz
📅 9/3/2026👁️ 1 lượt xem⏱️ 11 phút đọc
Iran có thể tận dụng địa hình Eo biển Hormuz để bố trí hỏa lực, đặt ra mối đe dọa với những tàu chiến Mỹ làm nhiệm vụ hộ tống.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 6/3 bày tỏ "hoan nghênh mạnh mẽ" với ý tưởng Mỹ triển khai lực lượng hộ tống tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz. "Chúng tôi đang chờ xem họ sẽ hiện diện ra sao tại khu vực", phát ngôn viên IRGC Ali Mohammad Naini cho hay.
Phát biểu được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump thông báo hải quân Mỹ sẽ bắt đầu hộ tống tàu dầu qua eo biển Hormuz "càng sớm càng tốt nếu cần". Ông cũng cho biết đã lệnh cho Tập đoàn Tài chính Phát triển Mỹ (DFC) cung cấp bảo hiểm rủi ro, bảo lãnh an ninh tài chính cho tất cả hoạt động thương mại hàng hải và hãng vận tải biển đi qua Vịnh Ba Tư.
Xuồng không người lái Iran lần đầu đánh trúng tàu dầu
Khói bốc lên từ tàu dầu VYOM sau vụ tập kích ngày 1/3. Video:
X/AlJiarida
Giới chuyên gia nhận định IRGC đã hứng chịu nhiều tổn thất kể từ khi xung đột bùng phát, nhưng vẫn duy trì được năng lực tập kích và đóng cửa Eo biển Hormuz, trong khi Mỹ hiện không có đủ nguồn lực tại khu vực để triển khai chiến dịch hộ tống quy mô lớn như ông Trump mong muốn.
"Kế hoạch đòi hỏi chiến hạm Mỹ đi qua Eo biển Hormuz và phải chuyển hướng khỏi nhiệm vụ khác. Điều này đặt chúng vào vùng nguy hiểm, với nhiều mối đe dọa từ Iran như tên lửa hành trình và đạn đạo, máy bay không người lái (UAV), xuồng không người lái tự sát và thủy lôi", Joseph Trevithick, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ
War Zone
, cảnh báo.
Trevithick nhận định hải quân Mỹ "không hứng thú" với hoạt động hộ tống dù chúng mang lại lợi ích. Nhiệm vụ này tiêu tốn nhiều nguồn lực và tiềm ẩn rủi ro, khiến chiến hạm không thể thực hiện hoạt động khác, đồng thời việc tập hợp các đoàn vận tải biển được hộ tống rất tốn thời gian.
Địa hình hẹp của Eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư cũng tạo ra nhiều thách thức cho hoạt động hộ tống, hạn chế đáng kể không gian để tàu chiến Mỹ triển khai và cơ động. Khoảng cách ngắn từ lãnh thổ Iran tới các tuyến hàng hải cũng làm giảm thời gian phản ứng của chiến hạm hộ tống trước đòn tập kích bất ngờ.
Eo biển Hormuz. Đồ họa:
AP
Iran có thể phóng tên lửa và UAV từ bệ mặt đất, nhiều phương tiện trong đó được ngụy trang thành xe tải dân sự, khiến lực lượng bảo vệ tàu hàng khó phát hiện để ngăn chặn từ xa.
"Hiện diện ở Eo biển Hormuz sẽ đặt tàu chiến Mỹ vào khu vực có nguy cơ cao nhất và tăng thêm cơ hội tập kích cho Iran. Đây là lý do tàu hải quân Mỹ đến nay vẫn chỉ hoạt động ở phía đông Địa Trung Hải và những vùng biển rộng, cách xa vịnh Ba Tư", Trevithick lưu ý.
Thách thức về tác chiến còn rõ rệt hơn khi lực lượng tàu mặt nước Mỹ tại Trung Đông đang phải đảm nhận nhiệm vụ tối quan trọng, đó là bảo vệ tàu sân bay khỏi tên lửa hành trình và UAV của đối phương, cũng như thiết lập mạng lưới phòng thủ tên lửa đạn đạo nhằm hỗ trợ các lá chắn trên mặt đất.
"Nếu phải hộ tống đoàn tàu hàng chậm chạp, những chiến hạm hiện đại nhất của Mỹ sẽ không thể bảo vệ tàu sân bay hay tham gia đánh chặn tên lửa đạn đạo", biên tập viên Chris Harmer của War Zone giải thích.
Mỹ tuyên bố tấn công gần 2.000 mục tiêu tại Iran
Mỹ tập kích mục tiêu được cho là bệ phóng tên lửa của Iran trong video công bố ngày 3/3. Video:
CENTCOM
"Phần lớn kho tên lửa tầm ngắn, UAV của Iran dường như vẫn còn nguyên vẹn và đã được phân tán, khiến nỗ lực tập kích của Mỹ - Israel trở nên khó khăn hơn", Trevithick cảnh báo.
Các chuyên gia Mỹ cũng đề cập tới chiến dịch tập kích tuyến thương mại trên Biển Đỏ do nhóm vũ trang Houthi ở Yemen tiến hành từ cuối năm 2023 đến đầu năm 2025. "Họ đã gây gián đoạn nghiêm trọng cho hoạt động hàng hải ở Biển Đỏ và khu vực xung quanh, dù chỉ sử dụng nguồn lực tương đương phần nhỏ mà Iran đang sở hữu", Trevithick nói.
Những cuộc tấn công của Houthi khiến quân đội Mỹ tiêu hao lượng lớn vũ khí đánh chặn, đồng thời khiến Washington mất một số tiêm kích Super Hornet trị giá hàng chục triệu USD do sự cố bắn nhầm đồng đội hoặc phi cơ rơi xuống biển trong lúc tàu sân bay cơ động tránh tên lửa.
Nhiều cơ sở hải quân, cũng như cảng biển dân sự bên bờ Vịnh Ba Tư, đã hứng đòn tập kích từ Iran kể từ đầu xung đột và không thể coi là khu vực an toàn với lực lượng Mỹ.
"Đòn trả đũa của Tehran đã cho thấy hạn chế của những hệ thống phòng không hiện đại nhất thế giới, nhất là khi chúng phải đối phó với lượng lớn vũ khí hoặc những đòn tấn công hiệp đồng sử dụng nhiều khí tài với đặc tính khác biệt", Trevithick thừa nhận.
Khu trục hạm USS Lassen hộ tống tàu container qua Eo biển Hormuz tháng 11/2019. Ảnh:
US Navy
Bob McNally, cựu quan chức Nhà Trắng và hiện là chủ tịch công ty tư vấn Rapidan Energy Group, nhận định thông báo của Tổng thống Trump mang tính trấn an, song sẽ cần nhiều thời gian để khởi động chiến dịch hộ tống và bảo hiểm tàu hàng đi qua Eo biển Hormuz.
"Quân đội Mỹ trước tiên sẽ phải loại bỏ khả năng rải thủy lôi và tập kích tên lửa, UAV của Iran. Trong trường hợp Tehran muốn tiếp tục chiến đấu, nỗ lực khôi phục hoàn toàn lưu thông qua Eo biển Hormuz sẽ cần nhiều tuần, thay vì vài giờ hoặc vài ngày, kể cả sau khi Washington bắt đầu thực hiện kế hoạch bảo hiểm và hộ tống", ông nói.
Nguyễn Tiến
(Theo
War Zone, AFP, AP
)
Phát biểu được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump thông báo hải quân Mỹ sẽ bắt đầu hộ tống tàu dầu qua eo biển Hormuz "càng sớm càng tốt nếu cần". Ông cũng cho biết đã lệnh cho Tập đoàn Tài chính Phát triển Mỹ (DFC) cung cấp bảo hiểm rủi ro, bảo lãnh an ninh tài chính cho tất cả hoạt động thương mại hàng hải và hãng vận tải biển đi qua Vịnh Ba Tư.
Xuồng không người lái Iran lần đầu đánh trúng tàu dầu
Khói bốc lên từ tàu dầu VYOM sau vụ tập kích ngày 1/3. Video:
X/AlJiarida
Giới chuyên gia nhận định IRGC đã hứng chịu nhiều tổn thất kể từ khi xung đột bùng phát, nhưng vẫn duy trì được năng lực tập kích và đóng cửa Eo biển Hormuz, trong khi Mỹ hiện không có đủ nguồn lực tại khu vực để triển khai chiến dịch hộ tống quy mô lớn như ông Trump mong muốn.
"Kế hoạch đòi hỏi chiến hạm Mỹ đi qua Eo biển Hormuz và phải chuyển hướng khỏi nhiệm vụ khác. Điều này đặt chúng vào vùng nguy hiểm, với nhiều mối đe dọa từ Iran như tên lửa hành trình và đạn đạo, máy bay không người lái (UAV), xuồng không người lái tự sát và thủy lôi", Joseph Trevithick, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ
War Zone
, cảnh báo.
Trevithick nhận định hải quân Mỹ "không hứng thú" với hoạt động hộ tống dù chúng mang lại lợi ích. Nhiệm vụ này tiêu tốn nhiều nguồn lực và tiềm ẩn rủi ro, khiến chiến hạm không thể thực hiện hoạt động khác, đồng thời việc tập hợp các đoàn vận tải biển được hộ tống rất tốn thời gian.
Địa hình hẹp của Eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư cũng tạo ra nhiều thách thức cho hoạt động hộ tống, hạn chế đáng kể không gian để tàu chiến Mỹ triển khai và cơ động. Khoảng cách ngắn từ lãnh thổ Iran tới các tuyến hàng hải cũng làm giảm thời gian phản ứng của chiến hạm hộ tống trước đòn tập kích bất ngờ.
Eo biển Hormuz. Đồ họa:
AP
Iran có thể phóng tên lửa và UAV từ bệ mặt đất, nhiều phương tiện trong đó được ngụy trang thành xe tải dân sự, khiến lực lượng bảo vệ tàu hàng khó phát hiện để ngăn chặn từ xa.
"Hiện diện ở Eo biển Hormuz sẽ đặt tàu chiến Mỹ vào khu vực có nguy cơ cao nhất và tăng thêm cơ hội tập kích cho Iran. Đây là lý do tàu hải quân Mỹ đến nay vẫn chỉ hoạt động ở phía đông Địa Trung Hải và những vùng biển rộng, cách xa vịnh Ba Tư", Trevithick lưu ý.
Thách thức về tác chiến còn rõ rệt hơn khi lực lượng tàu mặt nước Mỹ tại Trung Đông đang phải đảm nhận nhiệm vụ tối quan trọng, đó là bảo vệ tàu sân bay khỏi tên lửa hành trình và UAV của đối phương, cũng như thiết lập mạng lưới phòng thủ tên lửa đạn đạo nhằm hỗ trợ các lá chắn trên mặt đất.
"Nếu phải hộ tống đoàn tàu hàng chậm chạp, những chiến hạm hiện đại nhất của Mỹ sẽ không thể bảo vệ tàu sân bay hay tham gia đánh chặn tên lửa đạn đạo", biên tập viên Chris Harmer của War Zone giải thích.
Mỹ tuyên bố tấn công gần 2.000 mục tiêu tại Iran
Mỹ tập kích mục tiêu được cho là bệ phóng tên lửa của Iran trong video công bố ngày 3/3. Video:
CENTCOM
"Phần lớn kho tên lửa tầm ngắn, UAV của Iran dường như vẫn còn nguyên vẹn và đã được phân tán, khiến nỗ lực tập kích của Mỹ - Israel trở nên khó khăn hơn", Trevithick cảnh báo.
Các chuyên gia Mỹ cũng đề cập tới chiến dịch tập kích tuyến thương mại trên Biển Đỏ do nhóm vũ trang Houthi ở Yemen tiến hành từ cuối năm 2023 đến đầu năm 2025. "Họ đã gây gián đoạn nghiêm trọng cho hoạt động hàng hải ở Biển Đỏ và khu vực xung quanh, dù chỉ sử dụng nguồn lực tương đương phần nhỏ mà Iran đang sở hữu", Trevithick nói.
Những cuộc tấn công của Houthi khiến quân đội Mỹ tiêu hao lượng lớn vũ khí đánh chặn, đồng thời khiến Washington mất một số tiêm kích Super Hornet trị giá hàng chục triệu USD do sự cố bắn nhầm đồng đội hoặc phi cơ rơi xuống biển trong lúc tàu sân bay cơ động tránh tên lửa.
Nhiều cơ sở hải quân, cũng như cảng biển dân sự bên bờ Vịnh Ba Tư, đã hứng đòn tập kích từ Iran kể từ đầu xung đột và không thể coi là khu vực an toàn với lực lượng Mỹ.
"Đòn trả đũa của Tehran đã cho thấy hạn chế của những hệ thống phòng không hiện đại nhất thế giới, nhất là khi chúng phải đối phó với lượng lớn vũ khí hoặc những đòn tấn công hiệp đồng sử dụng nhiều khí tài với đặc tính khác biệt", Trevithick thừa nhận.
Khu trục hạm USS Lassen hộ tống tàu container qua Eo biển Hormuz tháng 11/2019. Ảnh:
US Navy
Bob McNally, cựu quan chức Nhà Trắng và hiện là chủ tịch công ty tư vấn Rapidan Energy Group, nhận định thông báo của Tổng thống Trump mang tính trấn an, song sẽ cần nhiều thời gian để khởi động chiến dịch hộ tống và bảo hiểm tàu hàng đi qua Eo biển Hormuz.
"Quân đội Mỹ trước tiên sẽ phải loại bỏ khả năng rải thủy lôi và tập kích tên lửa, UAV của Iran. Trong trường hợp Tehran muốn tiếp tục chiến đấu, nỗ lực khôi phục hoàn toàn lưu thông qua Eo biển Hormuz sẽ cần nhiều tuần, thay vì vài giờ hoặc vài ngày, kể cả sau khi Washington bắt đầu thực hiện kế hoạch bảo hiểm và hộ tống", ông nói.
Nguyễn Tiến
(Theo
War Zone, AFP, AP
)
