Sức Khỏe
Ăn 'thả cửa' ngày Tết - mồi ngon cho bệnh tật
📅 11/2/2026👁️ 1 lượt xem⏱️ 8 phút đọc
Ký ức về bát cháo trắng nhạt nhẽo và túi thuốc hạ áp bên giường bệnh mùng 3 Tết năm ngoái buộc ông Hùng, 55 tuổi, phải thiết quân luật với chính gia đình mình trong năm nay.
Vốn là người tuân thủ chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt vì bệnh lý tim mạch, nhưng người đàn ông ở xã Ngọc Hồi vẫn không thắng nổi "ma trận" của những lời mời mọc dịp đầu xuân. Chỉ trong buổi sáng chúc Tết, cơ thể ông phải dung nạp lượng lớn calo từ giò thủ, bánh chưng rán và hàng chục ly rượu. Hậu quả, chiều mùng 3, ông đau đầu dữ dội, đau ngực, huyết áp tăng vọt, nhập viện cấp cứu.
"Suốt năm qua, tôi đã ăn kiêng nghiêm ngặt vì chỉ số huyết áp cao, nhưng chỉ ba ngày Tết phá hỏng mọi thứ", ông Hùng tâm sự.
Ngọc, 30 tuổi, ở Hoài Đức, cũng trải qua một dịp Tết đầy ắp cỗ bàn. Gia đình chồng chị là trưởng họ nên việc cúng bái và chuẩn bị mâm cỗ Tết trở thành "nghi lễ" nặng nề. Mỗi ngày từ 30 Tết đến mùng 5, thậm chí cả mùng 7, nhà chị phải chuẩn bị 5 mâm cỗ, mỗi mâm từ 10-15 món. Dù không có nhiều người ăn, nhưng mâm cỗ vẫn phải đầy đủ, tươm tất theo quan niệm của các cụ, người phụ nữ kể.
Sau một thời gian ăn uống quá nhiều và lặp lại nhiều món, Ngọc gặp triệu chứng tiêu hóa dai dẳng. Ban đầu là đầy bụng, khó chịu sau bữa ăn, sau đó là nôn và buồn nôn - một chuỗi phản ứng mà nhiều người gặp phải khi hệ tiêu hóa phải xử lý lượng thức ăn lớn và khó tiêu. Kết quả khám ở Bệnh viện Bạch Mai vào dịp Tết năm ngoái cho thấy người phụ nữ bị rối loạn tiêu hóa, viêm loét dạ dày, đại tràng, phải điều trị trong nhiều tháng.
Mâm cỗ Tết của gia đình ông Hùng. Ảnh:
Nhân vật cung cấp
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội), tâm lý "ăn bù", "no ba ngày Tết" đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt, dẫn đến hành vi tích trữ thực phẩm quá mức cần thiết. Hệ quả là thức ăn bị lưu cữu, hâm đi hâm lại nhiều lần, không chỉ mất chất dinh dưỡng mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn.
Chế độ ăn "thả cửa" với lượng tinh bột và đạm dư thừa, kết hợp lối sống ít vận động dịp lễ, trở thành nguyên nhân kích hoạt các bệnh mãn tính không lây như tim mạch, tiểu đường. Thực tế ghi nhận tại các bệnh viện lớn cho thấy, lượng bệnh nhân nhập viện vì rối loạn tiêu hóa luôn tăng đột biến trong và sau Tết Nguyên đán.
Dưới góc độ khoa học dinh dưỡng, các món ăn truyền thống ngày Tết thực chất là những "quả bom" năng lượng. Một chiếc bánh chưng vuông cỡ vừa chứa khoảng 1.500 calo; chỉ một miếng nhỏ (1/8 chiếc) đã cung cấp hơn 200 calo, tương đương một bát cơm trắng, cùng lượng lớn chất béo và tinh bột. Tương tự, 100g xôi gấc chứa tới 600 calo, gấp rưỡi một bát phở; trong khi đó, 10 cái nem rán có thể nạp vào cơ thể 1.200 calo. Ngay cả món ăn tưởng chừng ít hại như thịt đông cũng chứa tới 21,5g chất béo trong mỗi bát nhỏ.
Việc tiêu thụ mất kiểm soát các món ăn này, cộng thêm thực phẩm chế biến sẵn nhiều muối như xúc xích, giò chả, tạo ra cú sốc lớn cho hệ tiêu hóa, mà TS.BS Phạm Bình Nguyên, Trung tâm Tiêu hóa Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, ví von là hiện tượng
"dạ dày kêu cứu".
Niêm mạc dạ dày dễ dàng bị tổn thương, gây viêm loét hoặc xuất huyết tiêu hóa, đặc biệt ở nhóm người có tiền sử bệnh lý nền.
Để không biến ngày vui thành gánh nặng bệnh tật, các chuyên gia khuyến cáo cần duy trì nguyên tắc cân bằng dinh dưỡng ngay trên bàn tiệc. Một chế độ ăn hợp lý phải đảm bảo đủ 4 nhóm chất như bột đường, đạm, chất béo và vitamin - khoáng chất. Việc bổ sung men tiêu hóa cần thận trọng và tuân thủ chỉ định y khoa, đặc biệt với người có bệnh lý dạ dày, tụy tạng.
Thực phẩm Tết. Ảnh:
Hoàng Giang
Thay vì lạm dụng thuốc, các giải pháp tự nhiên như trà gừng, nước chanh mật ong hoặc ăn dứa tươi sau bữa ăn là lựa chọn an toàn để hỗ trợ tiêu hóa. Quan trọng nhất, người dân cần thay đổi tư duy tích trữ, chỉ chế biến lượng thức ăn vừa đủ, hạn chế lưu cữu thực phẩm và tuyệt đối tránh xa đồ ăn có dấu hiệu biến chất.
"Tết trọn vẹn là khi sức khỏe được bảo toàn, chứ không phải là sự thỏa mãn vị giác nhất thời để rồi đánh đổi bằng những ngày nằm viện", bác sĩ chia sẻ.
Thùy An
"Suốt năm qua, tôi đã ăn kiêng nghiêm ngặt vì chỉ số huyết áp cao, nhưng chỉ ba ngày Tết phá hỏng mọi thứ", ông Hùng tâm sự.
Ngọc, 30 tuổi, ở Hoài Đức, cũng trải qua một dịp Tết đầy ắp cỗ bàn. Gia đình chồng chị là trưởng họ nên việc cúng bái và chuẩn bị mâm cỗ Tết trở thành "nghi lễ" nặng nề. Mỗi ngày từ 30 Tết đến mùng 5, thậm chí cả mùng 7, nhà chị phải chuẩn bị 5 mâm cỗ, mỗi mâm từ 10-15 món. Dù không có nhiều người ăn, nhưng mâm cỗ vẫn phải đầy đủ, tươm tất theo quan niệm của các cụ, người phụ nữ kể.
Sau một thời gian ăn uống quá nhiều và lặp lại nhiều món, Ngọc gặp triệu chứng tiêu hóa dai dẳng. Ban đầu là đầy bụng, khó chịu sau bữa ăn, sau đó là nôn và buồn nôn - một chuỗi phản ứng mà nhiều người gặp phải khi hệ tiêu hóa phải xử lý lượng thức ăn lớn và khó tiêu. Kết quả khám ở Bệnh viện Bạch Mai vào dịp Tết năm ngoái cho thấy người phụ nữ bị rối loạn tiêu hóa, viêm loét dạ dày, đại tràng, phải điều trị trong nhiều tháng.
Mâm cỗ Tết của gia đình ông Hùng. Ảnh:
Nhân vật cung cấp
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội), tâm lý "ăn bù", "no ba ngày Tết" đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt, dẫn đến hành vi tích trữ thực phẩm quá mức cần thiết. Hệ quả là thức ăn bị lưu cữu, hâm đi hâm lại nhiều lần, không chỉ mất chất dinh dưỡng mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn.
Chế độ ăn "thả cửa" với lượng tinh bột và đạm dư thừa, kết hợp lối sống ít vận động dịp lễ, trở thành nguyên nhân kích hoạt các bệnh mãn tính không lây như tim mạch, tiểu đường. Thực tế ghi nhận tại các bệnh viện lớn cho thấy, lượng bệnh nhân nhập viện vì rối loạn tiêu hóa luôn tăng đột biến trong và sau Tết Nguyên đán.
Dưới góc độ khoa học dinh dưỡng, các món ăn truyền thống ngày Tết thực chất là những "quả bom" năng lượng. Một chiếc bánh chưng vuông cỡ vừa chứa khoảng 1.500 calo; chỉ một miếng nhỏ (1/8 chiếc) đã cung cấp hơn 200 calo, tương đương một bát cơm trắng, cùng lượng lớn chất béo và tinh bột. Tương tự, 100g xôi gấc chứa tới 600 calo, gấp rưỡi một bát phở; trong khi đó, 10 cái nem rán có thể nạp vào cơ thể 1.200 calo. Ngay cả món ăn tưởng chừng ít hại như thịt đông cũng chứa tới 21,5g chất béo trong mỗi bát nhỏ.
Việc tiêu thụ mất kiểm soát các món ăn này, cộng thêm thực phẩm chế biến sẵn nhiều muối như xúc xích, giò chả, tạo ra cú sốc lớn cho hệ tiêu hóa, mà TS.BS Phạm Bình Nguyên, Trung tâm Tiêu hóa Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, ví von là hiện tượng
"dạ dày kêu cứu".
Niêm mạc dạ dày dễ dàng bị tổn thương, gây viêm loét hoặc xuất huyết tiêu hóa, đặc biệt ở nhóm người có tiền sử bệnh lý nền.
Để không biến ngày vui thành gánh nặng bệnh tật, các chuyên gia khuyến cáo cần duy trì nguyên tắc cân bằng dinh dưỡng ngay trên bàn tiệc. Một chế độ ăn hợp lý phải đảm bảo đủ 4 nhóm chất như bột đường, đạm, chất béo và vitamin - khoáng chất. Việc bổ sung men tiêu hóa cần thận trọng và tuân thủ chỉ định y khoa, đặc biệt với người có bệnh lý dạ dày, tụy tạng.
Thực phẩm Tết. Ảnh:
Hoàng Giang
Thay vì lạm dụng thuốc, các giải pháp tự nhiên như trà gừng, nước chanh mật ong hoặc ăn dứa tươi sau bữa ăn là lựa chọn an toàn để hỗ trợ tiêu hóa. Quan trọng nhất, người dân cần thay đổi tư duy tích trữ, chỉ chế biến lượng thức ăn vừa đủ, hạn chế lưu cữu thực phẩm và tuyệt đối tránh xa đồ ăn có dấu hiệu biến chất.
"Tết trọn vẹn là khi sức khỏe được bảo toàn, chứ không phải là sự thỏa mãn vị giác nhất thời để rồi đánh đổi bằng những ngày nằm viện", bác sĩ chia sẻ.
Thùy An
