Bóng đè được chia thành nhiều dạng như ảo giác thị giác, ảo giác xúc giác hoặc ảo giác thính giác, gây ra những cảm giác khó chịu khác nhau cho người gặp phải.
Bóng đè (tê liệt khi ngủ) là tình trạng người bệnh cảm thấy cơ thể tê cứng, không thể cử động hoặc nói chuyện, đồng thời có thể nhìn thấy hoặc nghe thấy những hình ảnh, âm thanh không có thật. Hiện tượng này thường xảy ra khi người ngủ đang chuyển từ trạng thái thức sang ngủ hoặc từ giấc ngủ sang thức.
Thông thường, giấc ngủ diễn ra theo các giai đoạn khác nhau. Khi quá trình chuyển tiếp giữa các giai đoạn này bị gián đoạn, đặc biệt liên quan đến giấc ngủ REM (giai đoạn chuyển động mắt nhanh), có thể dẫn đến tê liệt khi ngủ. REM là giai đoạn cơ thể có trương lực cơ rất thấp và thường xuất hiện những giấc mơ sống động.
Ở người bị bóng đè, có thể xảy ra sự chồng chéo giữa giấc ngủ REM và non-REM, khiến hoạt động sóng não bị rối loạn. Các yếu tố như căng thẳng tâm lý, rối loạn lo âu, chất lượng giấc ngủ kém cũng có thể làm tăng nguy cơ gặp tình trạng này.
Bóng đè
được chia làm 4 loại chính gồm:
Ảo giác thị giác
Người ngủ có thể nhìn thấy ánh sáng hoặc màu sắc nhấp nháy, các vật thể lơ lửng phía trên cơ thể. Trong một số trường hợp, người bệnh còn nhìn thấy người, động vật, côn trùng hoặc những sinh vật tưởng tượng xuất hiện bên cạnh hoặc xung quanh mình.
Ảo giác thính giác
Ảo giác thính giác gồm các âm thanh tưởng tượng như tiếng nhiễu sóng radio, tiếng bước chân, tiếng gõ cửa hoặc tiếng chuông reo. Một số người có thể nghe thấy tiếng thở hoặc giọng nói của người khác ở bên cạnh như tiếng cười, thì thầm hay la hét. Những âm thanh này thường không rõ ràng và khó nhớ lại sau khi tỉnh giấc.
Ảo giác khứu giác
Người ngủ có thể cảm nhận những mùi khó chịu như mùi bánh mì hoặc cao su cháy, khói, thức ăn thối rữa, hóa chất, kim loại hay nấm mốc. Những mùi này thường biến mất ngay khi người bệnh tỉnh giấc.
Ảo giác xúc giác
Ảo giác xúc giác gồm các cảm giác tưởng tượng như bị ai đó chạm vào, giữ chặt, đè nặng hoặc kẹp tay chân. Một số ảo giác thường gặp khác là cảm giác có côn trùng bò trên người, rung động, bị cắn, hoặc cảm giác trôi nổi, bay lên hay rơi xuống.
Ngoài các dạng ảo giác, bóng đè còn có thể gây ra những triệu chứng khác như không thể cử động hoặc nói chuyện trong giai đoạn chuyển tiếp của giấc ngủ; cố gắng khóc hoặc kêu cứu nhưng không thành công; hạn chế cử động mắt; cảm giác ngạt thở hoặc khó thở. Mỗi người có thể trải nghiệm bóng đè theo cách khác nhau, các triệu chứng thường kéo dài từ vài giây đến vài phút trước khi tỉnh táo hoàn toàn và không gây ra bất kỳ tổn thương thể chất nào.
Để giảm nguy cơ bóng đè, mỗi người có thể áp dụng một số biện pháp như duy trì thói quen ngủ lành mạnh, ngủ đủ 7-8 giờ mỗi đêm; đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày; hạn chế rượu bia và caffeine vài giờ trước khi đi ngủ. Nên thư giãn trước giờ ngủ bằng thiền, nghe nhạc hoặc tắm nước ấm, học cách
quản lý căng thẳng
, tránh làm việc quá áp lực.
Anh Chi
(Theo
Very Well Health
)
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh thần kinh
tại đây
để bác sĩ giải đáp
Thông thường, giấc ngủ diễn ra theo các giai đoạn khác nhau. Khi quá trình chuyển tiếp giữa các giai đoạn này bị gián đoạn, đặc biệt liên quan đến giấc ngủ REM (giai đoạn chuyển động mắt nhanh), có thể dẫn đến tê liệt khi ngủ. REM là giai đoạn cơ thể có trương lực cơ rất thấp và thường xuất hiện những giấc mơ sống động.
Ở người bị bóng đè, có thể xảy ra sự chồng chéo giữa giấc ngủ REM và non-REM, khiến hoạt động sóng não bị rối loạn. Các yếu tố như căng thẳng tâm lý, rối loạn lo âu, chất lượng giấc ngủ kém cũng có thể làm tăng nguy cơ gặp tình trạng này.
Bóng đè
được chia làm 4 loại chính gồm:
Ảo giác thị giác
Người ngủ có thể nhìn thấy ánh sáng hoặc màu sắc nhấp nháy, các vật thể lơ lửng phía trên cơ thể. Trong một số trường hợp, người bệnh còn nhìn thấy người, động vật, côn trùng hoặc những sinh vật tưởng tượng xuất hiện bên cạnh hoặc xung quanh mình.
Ảo giác thính giác
Ảo giác thính giác gồm các âm thanh tưởng tượng như tiếng nhiễu sóng radio, tiếng bước chân, tiếng gõ cửa hoặc tiếng chuông reo. Một số người có thể nghe thấy tiếng thở hoặc giọng nói của người khác ở bên cạnh như tiếng cười, thì thầm hay la hét. Những âm thanh này thường không rõ ràng và khó nhớ lại sau khi tỉnh giấc.
Ảo giác khứu giác
Người ngủ có thể cảm nhận những mùi khó chịu như mùi bánh mì hoặc cao su cháy, khói, thức ăn thối rữa, hóa chất, kim loại hay nấm mốc. Những mùi này thường biến mất ngay khi người bệnh tỉnh giấc.
Ảo giác xúc giác
Ảo giác xúc giác gồm các cảm giác tưởng tượng như bị ai đó chạm vào, giữ chặt, đè nặng hoặc kẹp tay chân. Một số ảo giác thường gặp khác là cảm giác có côn trùng bò trên người, rung động, bị cắn, hoặc cảm giác trôi nổi, bay lên hay rơi xuống.
Ngoài các dạng ảo giác, bóng đè còn có thể gây ra những triệu chứng khác như không thể cử động hoặc nói chuyện trong giai đoạn chuyển tiếp của giấc ngủ; cố gắng khóc hoặc kêu cứu nhưng không thành công; hạn chế cử động mắt; cảm giác ngạt thở hoặc khó thở. Mỗi người có thể trải nghiệm bóng đè theo cách khác nhau, các triệu chứng thường kéo dài từ vài giây đến vài phút trước khi tỉnh táo hoàn toàn và không gây ra bất kỳ tổn thương thể chất nào.
Để giảm nguy cơ bóng đè, mỗi người có thể áp dụng một số biện pháp như duy trì thói quen ngủ lành mạnh, ngủ đủ 7-8 giờ mỗi đêm; đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày; hạn chế rượu bia và caffeine vài giờ trước khi đi ngủ. Nên thư giãn trước giờ ngủ bằng thiền, nghe nhạc hoặc tắm nước ấm, học cách
quản lý căng thẳng
, tránh làm việc quá áp lực.
Anh Chi
(Theo
Very Well Health
)
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh thần kinh
tại đây
để bác sĩ giải đáp
